નક્ષત્ર
![](http://web.archive.org./web/20170112082829im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Orion_constellation_map.png/300px-Orion_constellation_map.png)
અનુક્રમણિકા
પરીચય[ફેરફાર કરો]
નક્ષત્ર આકાશમાં તારાઓ નું કાલ્પનિક જુથ છે. વાસ્તવમાં ત્રણ પરીમાણમાં આવેલા આ તારાઓ વચ્ચે કોઇ સબંધ નથી. પરંતુ, રાત્રીના અવકાશમાં તે એકમેક સાથે જુથમાં જોવા મળે છે. માનવી હંમેશા ઐતીહાસીક રીતે આવા કાલ્પનિક જુથ ની કલ્પનાઓ કરતો આવ્યો છે. આમ આવા કાલ્પનિક જુથો ને ખગોળ શાસ્ત્રીઓ (International Astronomical Union) માન્યતા આપતા નથી. ખગોળ શાસ્ત્રને આધારે નક્ષત્રો ના તારાઓ વચ્ચે પરસ્પર કોઈ સંબંધ નથી કેમકે, આ તારાઓ એક બીજાથી લાખો પ્રકાશવર્ષ દૂર હોય છે.
જુદીજુદી સંસ્કૃતિઓમાં નક્ષત્રોના નામ તથા આકારો અલગ-અલગ હોય છે પણ કેટલાંક પ્રખ્યાત નક્ષત્રો જેમકે મૃગશીર્ષ નક્ષત્ર તથા વૃશ્ચીક નક્ષત્ર મોટાભાગની સંસ્કૃતિઓ માં ઓળખાયેલ છે.
International Astronomical Union (IAU) આકાશને ચોક્કસ સરહદથી નક્કી કરેલા ૮૮ ભાગોમાં વહેંચે છે. આમ આકાશનો કોઈપણ ભાગ એક જ નક્ષત્રમાં આવે છે. ઊત્તરના ભાગમાં આવેલા નક્ષત્રોના નામો પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓ (જેમા ભારતના જ્યોતિષ શાસ્ત્રનો પણ સમાવેશ થાય છે) ના આધારે પડાયેલ છે.
ગણતરી[ફેરફાર કરો]
ભારતીય પંચાંગમુજબ રાશિચક્રના વર્તુળનાં સત્તાવીસ ભાગ (૩૬૦º/૨૭)કરો એટલે દરેક નક્ષત્ર ૧૩º૨૦'નું થાય,દશાંશ મુજબ ૧૩.૩૩૩૩º નુ થાય.માટે જો રાશિચક્રમાં ચંદ્રનું સ્થાન અમુક સમયે ૨૬૨.૧૬૬૬º હોય તો ૨૬૨.૧૬૬૬º/૧૩.૩૩૩૩º=૧૯.૬૬૨૫º,મતલબ કે તે સમયે ૧૯ નક્ષત્ર વીતી અને ૨૦મું નક્ષત્ર એટલેકે પૂર્વાષાઢા નક્ષત્ર ચાલે છે.
નક્ષત્રોનો ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]
નક્ષત્રોના નામ[ફેરફાર કરો]
તારાઓનાં નામ[ફેરફાર કરો]
ખગોળ શાસ્ત્રમાં તારાઓનાં નામ તેના નક્ષત્રના આધારે પડાય છે. આના ઊદાહરણો - બેયર નામકરણ પ્રમાણે આલ્ફા સેન્ટૉરી કે ફ્લામસ્ટીડ નામકરણ પ્રમાણે ૬૧ સીગ્નાઈ તથા તારાઓના ચલ નામકરણ પ્રમાણે RR લાયરા વગેરે છે. વધુ માહીતી માટે જુઓ: તારાઓનું નામકરણ અનેનક્ષત્રો અનુસાર તારાઓની યાદી.
આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]
![]() |
વિકિમીડિયા કૉમન્સ પર Category:Constellations વિષયક વધુ દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમો (Media) ઉપલબ્ધ છે. |
અંગ્રેજી[ફેરફાર કરો]
- The Constellations
- નક્ષ્રત્રની તસ્વીરો નો એટલાસ
- Celestia ત્રણ પરિમાણીય અંતરીક્ષનુ ફ્રી પ્રદર્શન (OpenGL)
- Stellarium રીયલ-ટાઈમ આકાશના ભાગ દર્શાવતો પ્રોગ્રામ (OpenGL)
- નક્ષત્રની સરહદ દર્શાવતું ઓફીશીયલ ડૅટા સેન્ટર
- આકાશના ચાર્ટ
- http://www.astronomical.org/constellations/obs.html
- http://www.seds.org/Maps/Stars_en/Fig/const.html
- નક્ષત્ર વિષે માહિતી
- નક્ષત્રના નામ મુજબના ચિત્ર
- Images of constellations