Ruand
Flag![]() |
Valdkundznam![]() |
Pälidn | Kigali |
Eläjiden lugu (2014) | 12 337 138[1] ristitud |
Pind | 26 338 km² |
![]() |
|
Kel' | ruandan, anglijan, francijan |
Valdkundan pämez' | Pol' Kagame |
Päministr | Anastas Murekezi |
Religii | hristanuskond |
Valüt | ruandan frank (RWF) |
Internet-domen | .rw |
Telefonkod | +250 |
Aigvö | UTC+2 |
Ruand, täuz' oficialine nimi — Ruandan Tazovaldkund (ruand.: Republika y'u Rwanda, angl.: Republic of Rwanda, fr.: République du Rwanda), om valdkund Päivnouzmafrikas, ani suvipolehe ekvatoralpäi. Sen päine da kaikiš suremb Kigali-lidn sijadase valdkundan keskuses.
Südäiolend
Istorii[redaktiruida | redaktiruida purde]
Vl 1962 heinkun 1. päiväl Ruand tedoti ripmatomut Bel'gijaspäi.
Jäl'gmaine Konstitucii tuli väghe vl 2003 semendkun 26. päiväl kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe[2].
Vl 1994 genocid oli Ruandas.
Geografijan andmused[redaktiruida | redaktiruida purde]
Ruand om mavaldkundröunoiš Tanzanijanke pohjoižes (röunoiden piduz — 217 km), Ugandanke suvipäivnouzmas da suves (169 km), Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke päivlaskmas (217 km), Burundinke päivlaskmas (290 km). Ühthine röunoiden piduz — 893 km. Ruand om mererandatoi valdkund. Saum vezid om läz 5%.
Valdkund sijadase kukhil, toine man nimituz — «Tuhan kukhan ma» (ruand. Igihugu cy'Imisozi Igihumbi, fr. Pays des Mille Collines). Sen kaikiš korktemb čokkoim om Karisimbi-vulkan, 4507 m valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Rusizi-jogen kendäk, 950 m. Kaikiš suremb Kivu-järv om KDT:nke röunal. Joged oma Nil- da Kongo-jogiden basseinoiš.
Klimat om subekvatorialine neps pehmed, kuivan sezonanke (kezaku-sügüz'ku). Paneb 1000-1500 mm sadegid vodes. Vodenkeskeine lämuz kuidme pälidnas (korktuz 1550 m) om 17°...21°C.
Londuseližed pävarad oma kuld, tinkivend, vol'fram, berillii, londuseline gaz, gidroenergii, väghine mahuz.
Tobmuz[redaktiruida | redaktiruida purde]
![](http://web.archive.org./web/20170407142404im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/RwandaParliament.jpg/250px-RwandaParliament.jpg)
Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke.
Valdkundan pämez' om prezident, hän paneb ministrid radsijha. Kaik rahvaz valičeb händast 7 vodeks, ühten kahtenden strokun om voimuz. Molembad ohjanduz da parlament sätas käskusid.
Parlament om kaks'kodine Nacionaline Suim (ruand.: Inteko Ishinga Amategeko). Üläkodi, Senat (ruand.: Umutwe wa Sena), kogoneb 26 ühtnijad, heiden valdatusiden strok om 8 vot. Alakodi, Ezitajiden Kodi (ruand.: Umutwe w'Abadepite), mülüb 80 ezitajad-ühtnijad, valitas heid 5 vodeks (53 — kaikel rahvahal, 24 našt — taholižiš nevondkundoišpäi, kaks' ristitud — norištospäi da üks' invalidoišpäi).
Ruandan prezidentan järgvaličendad oliba vl 2010 elokun 9. päiväl. Nügüdläine Pol' Kagame-prezident sai 93,08%, se om hänen kahtenz' strok. Parlamentan järgvaličendad oliba vl 2013 sügüz'kun 16.-18. päivil.
Rahvahaline käskusišt om ottud Saksanman da Bel'gijan ozutesen mödhe.
Administrativiž-territorialine jagand[redaktiruida | redaktiruida purde]
Kacu kirjutuz: Ruandan administrativiž-territorialine jagand.
Ruandas om 5 agjad (provincijad) (intara). Agjad alajagase 30 administrativižhe rajonha (akarere), a ned — sektoroihe.
Eläjad[redaktiruida | redaktiruida purde]
Ruandas elädas heimod: hutulaižed — 84% (bantukel'žed), tutsilaižed — 15% (hö oma hamitalaižed), tvalaižed — 1% (pigmejad).
Ruandan toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristitud vl 2010, surembaspäi penembha): Ruhengeri, Gisenji, Butere.
Ižanduz[redaktiruida | redaktiruida purde]
Vl 2012 Ruandan päeksport oli kofe (26%), tin (24%), cirkonii (16%), čai (9%); toine eksport — teraz (2%), koza- da lehmännahkad (2%), lumiavtod da gol'fmašinad (1%).
Homaičendad[redaktiruida | redaktiruida purde]
- ↑ Ruandan ristitišt. — Mail'man faktoiden kirj (Cia.gov). (angl.)
- ↑ Ruandan Konstitucii vl 2003. (angl.)
Irdkosketused[redaktiruida | redaktiruida purde]
Ruand Vikiaitas |
Afrikan valdkundad | ||
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Svazilend | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand | ||
1 Om Azijas mugažo. |