26. 1.
Izvor: Wikipedia
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
26. januar/siječanj (26. 1.) je 26. dan godine po gregorijanskom kalendaru. Do kraja godine ima još 339 dana (340 u prijestupnoj godini).
Sadržaj/Садржај
Događaji[uredi - уреди]
- 1500. — španski moreplovac Visente Janjes Pinson otkrio Brazil.
- 1531. — snažan zemljotres pogodio Portugal, glavni grad Lisabon potpuno razoren, a poginulo više od 30.000 osoba.
- 1699. — potpisan Karlovački mir, kojim je posle 16 godina okončan rat Turske i Svete alijanse. Sporazumom koji su u Sremskim Karlovcima s Turskom sklopile Austrija, Rusija, Poljska i Venecija Turci izgubili Ugarsku, Slavoniju, Liku i Baniju, zadržali Banat i deo Srema do Mitrovice. Venecija dobila srednju Dalmaciju, Boku Kotorsku do Risna i Moreju.
- 1788. — do Australije doplovili brodovi s prvim kažnjenicima iz Velike Britanije u Botany Bay - početak naseljavanja Australije koji se danas slavi kao Državni praznik Australije.
- 1841. — Velika Britanija okupirala kineski Hong Kong.
- 1885. — sudanski ustanici Muhameda Ahmeda Abdule zauzeli Kartum i pogubili engleskog generala Čarlsa Gordona. Britanci ponovo preuzeli vlast 1898, a Sudan ostao pod britanskom vlašću do 1. 1. 1956.
- 1905. — kod PretorijPretorije u Južnoj Africi pronađen najveći dijamant na svetu, „Kalinan“. U sirovom stanju težio 622 grama i imao 3.106 karata.
- 1930. — Mahatma Gandi, lider pokreta za nezavisnost Indije, počeo marš kroz Indiju zbog poreza na so. „Marš soli“ trebalo da ohrabri Indijce da samostalno proizvode so kao simbol nezavisnosti.
- 1934. — potpisan desetogodišnji nemačko-poljski pakt o nenapadanju, koji je Hitler prekršio napadom na Poljsku 1. 9. 1939.
- 1935. — izašao prvi broj beogradskog nedeljnika „Nedeljne informativne novine“.
- 1942. — prve američke trupe u Drugom svetskom ratu stigle u Evropu, u Severnu Irsku, a u borbe na evropskom ratištu uključile se 1943. napadom na Italiju.
- 1947. — u avionskoj nesreći u Danskoj poginuo švedski prestolonaslednik Gustav Adolf. Bez oca ostalo petoro dece, među kojima sadašnji kralj Švedske Karl Gustav XVI.
- 1950. — Indija formalno proglašena republikom u okviru Britanskog komonvelta.
- 1965. — hindi postao zvaničan jezik Indije, što je izazvalo nemire na jugu zemlje, gde stanovništvo govori drugim jezicima, pa je Vlada Indije u februaru 1965. odlučila da u zvaničnoj upotrebi ostane i engleski.
- 1972. — iznad Čehoslovačke, posle eksplozije podmetnute bombe, pao avion JAT „DC-9“ na liniji Kopenhagen-Beograd. Poginulo 26 putnika i članova posade, preživela jedino stjuardesa Vesna Vulović.
- 1993. — književnik Václav Havel izabran za predsednika nove Češke Republike, posle raspada Čehoslovačke federacije.
- 1994. — Rumunija kao prva zemlja iz bivšeg Varšavskog pakta potpisala dokument NATO „Partnerstvo za mir“.
- 1996. — Senat SAD odobrio sporazum „Start 2“ o smanjenju broja američkih i ruskih strateških nuklearnih raketa.
- 2000. — Haški tribunal doneo konačnu presudu bosanskom Srbinu Dušku Tadiću u postupku koji je trajao skoro četiri godine. Prvi čovek kom je suđeno za zločine počinjene tokom rata u Bosni, od 1992. do 1995, osuđen na 20 godina zatvora.
- 2001. — u zemljotresu jačine 7,7 stepeni Rihterove skale u zapadnoj Indiji poginulo oko 18.000 ljudi.
.
Rođenja[uredi - уреди]
- 1862. — David Hilbert, nemački matematičar (u. 1943).
- 1877. — Kees Van Dongen, francuski slikar nizozemskog podrijekla (u. 1968.).
- 1922. — Akio Morita, japanski biznismen, tvorac Sonija (u. 1999).
- 1958. — Ellen DeGeneres, američka komičarka, glumica i TV voditeljka.
- 1971. — Dorijan Gregori, američki glumac.
.
Smrti[uredi - уреди]
- 1823. — engleski lekar Edvard Džener, koji je 1796. izumeo vakcinu protiv velikih boginja.
- 1891. — nemački inženjer Nikolaus August Oto, koji je 1861. napravio prvi benzinski motor, a 1876. izumeo četvorotaktni motor sa unutrašnjim sagorevanjem, poznat kao „Oto-motor“.
- 1962. — Fran Lhotka, skladatelj i dirigent češkog porijekla (r. 1883.).
- 1990. — Ava Gardner, američka filmska glumica (r. 1922.) Snimila oko 60 filmova.
.
Praznici i dani sećanja[uredi - уреди]
- Srpska pravoslavna crkva slavi:.
Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar