Paj Prensipal
Kout pwojektè
![Zeklè se youn nan fenomèn elektrik ki pi enpresyonan ki egziste.](http://web.archive.org./web/20240109133215im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Lightning3.jpg/150px-Lightning3.jpg)
Elektrisite se ansanm fenomèn fizik ki asosye ak prezans ak mouvman matyè ki gen yon pwopriyete chaj elektrik. Elektrisite gen rapò ak mayetis, ki tou de fè pati fenomèn elektwomayetis, jan ekwasyon Maxwell dekri. Plizyè fenomèn komen ki gen rapò ak elektrisite, tankou Zeklè, elektrisite estatik, chofaj elektrik, elektrik dechaj, ak anpil lòt.
Prezans yon chaj elektrik, ki ka pozitif oswa negatif, pwodui yon chan elektrik. Mouvman chaj sa a reprezante yon kouran elektrik, ki pwodui yon chan mayetik. Lè yo mete yon chaj nan yon kote kote jaden elektrik la pa zewo, yon fòs egzèse sou li. Gwosè fòs sa a bay Lwa koulon an. Si chaj la deplase, jaden elektrik la fè travay sou chaj elektrik la. Se poutèt sa, nou ka pale de potansyèl elektrik nan yon sèten pwen nan espas, ki jeneralman mezire an vòlt.
Elektrisite se nan kè anpil teknoloji modèn, ke yo te itilize pou pouvwa elektrik, kote yo itilize kouran elektrik pou pouvwa ekipman, ak pou elektwonik, ki fè fas ak sikwi elektrik ki enplike konpozan elektrik aktif tankou tib elektwonik, tranzistò, dyòd, sikwi entegre, ansanm ak teknoloji entèkoneksyon ki asosye pasif.
Fenomèn elektrik yo te etidye depi nan antikite, byenke pwogrè nan konpreyansyon teyorik rete dousman jiska XVIIe syèk ak XVIIIe syèk yo. Teyori elektwomayetik te devlope nan 19e syèk yo, epi nan fen syèk sa a, enjenyè elektrik te kòmanse sèvi ak elektrisite pou rezon endistriyèl ak rezidansyèl. Ekspansyon rapid nan teknoloji elektrik pandan epòk sa a transfòme endistri ak sosyete a, vin tounen yon fòs kondwi nan Dezyèm Revolisyon Endistriyèl la. Adaptabilite ekstraòdinè elektrisite pèmèt yo itilize li nan yon kantite aplikasyon prèske san limit, tankou transpò, chofaj, ekleraj, kominikasyon ak enfòmatik .
Èske w konnen?
![](http://web.archive.org./web/20240109133215im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Pablo_picasso_1.jpg/100px-Pablo_picasso_1.jpg)
- Pablo Picasso se te parenn batèm Max Jacob (foto).
- Pou yon eksperyans sou elektrisite, an jen 1752, Benjamin Franklin te tache yon kle metal anba fil yon kap ki mouye, li fè tout vole ansanm nan loray epi li fè dife.
- Gen dis fwa plis mi ki separe peyi yo an 2023 pase lè miray Bèlen an te tonbe.
- Dènye farawon ejipsyen an te egzekite sou lòd premye anperè women an, ki te frè adopte li.
- Fidèl yo nan Legliz Apostolik Amenyen yo bò kote pa yo, selebre Nwèl 6 janvye.
- Seremoni bwa kayiman jwe yon gwo wòl nan revolisyon ki mennen ak endepandans Ayiti a.
Istorik mwa desanm
- 1804: (1e janvye) Ayiti pwoklame endepandans epi li vin premye Repiblik nwa endepandan nan mond lan.
- 2010: (12 janvye): yon tranblemanntè frape Ayiti, detwi kapital la Pòtoprens ak kèk lòt komin epi lakoz prèske 230 000 moun mouri.
- 1993: (13 janvye) : siyati konvansyon sou entèdiksyon zam chimik yo.
- 2001: (21 janvye) Wikipedya, yon ansiklopedi kolaboratif ki baze sou yon wiki, vin sou Entènèt.
- 1984: (28 janvye) Steve Jobs prezante premye Macintosh 128K bay plis pase 3 000 moun.
Bèl imaj pou mwa desanm
Prezantasyon
Wikipedya se yon pwojè ansiklopedi kolektif sou entènèt, inivèsèl, plizyè lang e ki fonksyone sou prensip wiki. Pwojè sa a gen pou objaktif pou ofri kontni ki kapab itilize ankò, objektif ak verifye, ke tout moun ka modifye ak amelyore.
Wikipedya defini ak Prensip fondatè yo Kontni li yo anba Lisans ( in ) creative commons by-sa >. Li kapab kopye epi itilize ankò anba menm lisans lan, si yo respekte kondisyon yo. Wikipedya bay tout kontni li yo gratis, san yo pa fè piblisite, epi san yo pa itilize eksplwatasyon done pèsonèl itilizatè li yo.
Editè atik Wikipedya yo se volontè. Yo kowòdone efò yo nan yon kominote kolaboratif, san lidè.
Jodi a, Wikipedya nan lang kreyòl ayisyen an konte : | |
69 125 atik |
56 kontribitè anrejistre aktif |
Kijan pou kontribye ?
Nenpòt moun ka pibliye kontni sou Entènèt imedyatman, depi yo respekte règ esansyèl Fondasyon Wikimedya ak kominote a; pa egzanp, verifyabilite kontni, kalifikasyon atik ak kenbe yon atitid akeyan.
Gen anpil paj èd ki disponib pou ou, tankou kreye yon atik, modifye yon atik oswa imaj. Pa ezite poze yon kesyon pou w ka ede w nan premye etap ou yo, sitou nan youn nan pwojè tematik yo oswa nan plizyè espas pou diskisyon.
paj diskisyon yo itilize pou santralize panse ak kòmantè pou amelyore atik yo.
Pwojè tematik yo yo
![]() |
Atizay |
![]() |
Syans egzak ak natirèl |
![]() |
Syans imèn ak sosyal |
![]() |
Sosyete |
![]() |
Teknoloji |
![]() |
Lavi chak jou ak lwazi |
Wikipedya nan lòt lang yo
Wikipedya ki gen plis pase 1 000 000 atik :
Deutsch ·
English ·
Français ·
Español ·
Italiano ·
日本語 ·
Nederland ·
Polski ·
Русский ·
Sinugboanong Binisaya ·
Svenska ·
Tiếng Việt ·
Winaray
Wikipedya ki gen plis pase 100 000 atik :
العربية ·
български ·
Català ·
한국어 ·
中文 ·
Dansk ·
Slovenčina ·
Esperanto ·
Suomi ·
עִבְרִית ·
Magyar ·
Bahasa Indonesia ·
Lietuviu ·
Norsk ·
România ·
Српски / Srpski ·
Česká ·
Türkçe ·
Українська ·
Volapük
![](http://web.archive.org./web/20240109133215im_/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Wikimedia-logo.svg/45px-Wikimedia-logo.svg.png)