دەستپێک
ئەو ئینسایکڵۆپیدیا ئازادەی کە ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاریی بکات. ھەنووکە ٥٠٬١٧٩ وتار بە کوردیی ناوەندی (سۆرانی) ھەن. |
پێڕستی وتارەکان • ڕێکخستنەکان
| ||||||
لەبارەی ویکیپیدیا • سیاسەت و ڕێساکان • فێرکاریی خێرا • فێرکاری بە وێنە • پرسیارە دووپاتکراوەکان • ڕێنماییی خێرا |
جامی جیھانیی فیفا یاخود مۆندیال ڕووداوێکی وەرزشیی نێودەوڵەتییە کە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی جیھانەوە سەرپەرشتی دەکرێت. لەوەتەی ساڵی ١٩٣٠یەوە، ھەر چوار ساڵێک بەڕێوەدەچێت، جگە لە ساڵاکانی ١٩٤٢ و ١٩٤٦ ھەڵوەشایەوە بەھۆی ڕووداوەکانی جەنگی جیھانیی دووەم. لە ساڵی ١٩٩٨ ژمارەی وڵاتە بەشداربووەکان بۆ ٣٢ ھەڵبژاردە بەرزکرایەوە، ئەو ھەڵبژاردانە لە ھەشت کۆمەڵەدا پۆل دەکرێن، بۆماوەی یەک مانگ لە یاریگاکانی وڵاتی خانەخوێ ڕکابەری دەکەن لە پێناو بەدەست ھێنانی ئەم نازناوە، ھەڵبژاردەکان لە ڕێگای سیستەمی پاڵاوتنەوە لە ماوەی سێ ساڵدا سەردەکەون بۆ بەشدایکردن لە جامی جیھانیی فیفا وڵاتی میواندار بە شێوایەکی خۆکارانە لە کۆمەڵەی یەکەم جێگیردەبێت، بەبێ پاڵەوتن بەشداری دەکات. لە بیست و یەک خولی پێشووی ئەم پاڵەوانییەتییە بە گشتی ٧٩ ھەڵبژاردەی نیشتمانی بەشدارییان کردووە و ھەشت ھەڵبژاردەی جیاواز نازناوی جامی فیفایان بردووەتەوە. ھەڵبژاردەی بەڕازیل بەشداری لە سەرجەم خولەکان کردووە، واتە بەشداربوونی لە ھیچ خولێکی پاڵەوانییەتییەکە لەدەست نەداوە، لەھەمان کاتدا زۆرترین جار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە، پێنج جار ئەمەش لە ساڵەکانی: ١٩٥٨، ١٩٦٢، ١٩٧٠، ١٩٩٤، ٢٠٠٢ بوون. ھەروەھا ھەڵبژاردەی ئیتالیا لە ساڵەکانی: ١٩٣٤، ١٩٣٨، ١٩٨٢، ٢٠٠٦. لەگەڵ ھەڵبژاردەی ئەڵمانیا لە ساڵەکانی :١٩٥٤، ١٩٧٤، ١٩٩٠، ٢٠١٤ چوار جار نازناوەکەیان بەدەست ھێناوە و ھەریەک لە ھەڵبژاردەکانی ئەرژەنتین، فەرەنسا، ئۆرگوای دوو جار بوونە پاڵەوان ھەروەھا ھەڵبژاردەکانی ئینگلتەرا و ئیسپانیا یەک جار بوونەتە پاڵاوانی ئەم جامە. ھەڵبژاردەی ئیتالیا یەکەم ھەڵبژاردەبوو کە توانی دووجار لەسەر یەک ئەم نازناوە بباتەوە لە ساڵەکانی ١٩٣٤ و ١٩٣٨، دوای ئەو ھەڵبژاردەی بەڕازیل دێت ١٩٥٨ و ١٩٦٢. جامی جیھانیی فیفا یەکێکە لە گەورەترین ڕووداوە وەرزشییەکانی جیھان. لە یاری کۆتایی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ کە لە ئەڵمانیا بەڕێوەچوو، بە نزیکەی ٧١٥ میلۆن کەس سەیری یارییەکەیان کرد. پاڵەوانی ئێستا ھەڵبژاردەی ئەرجەنتینە کە لە دوایین خولی ئەم پاڵەوانییەتییە لە ٢٠٢٢ کە لە قەتەر بەڕێوەچوو نازناوەکەی بەدەست ھێنا.
١٧ وڵات میوانداری جامی جیھانیان کردووە، ھەریەکەیان بەڕازیل، فەرەنسا، ئیتاڵیا، ئەڵمانیا و مەکسیک دوو جار میواندارییان کردووە، لەکاتێکدا ئۆرۆگوای، سویس، سوێد، چیلی، ئینگلتەرا، ئەرژەنتین، ئیسپانیا، ئەمریکا، ژاپۆن و کۆریای باشوور (بە ھاوبەشی)، ئەفریقای باشوور و ڕووسیا ھەریەکەیان یەکجار میواندارییان کردووە. بۆ ساڵی ٢٠٢٦، بە ھاوبەشی لەلایەن کەنەدا و ئەمریکا و مەکسیکەوە میوانداری دەکەن، ئەمەش جیاوازی بە مەکسیک دەدات کە دەبێتە یەکەم وڵات سێ جار میوانداری یارییەکانی ئەم پاڵەوانییەتییە بکات.
خوێندنەوەی زیاتر...
- ١٠ی حوزەیران – مانچستەر سیتی لە یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا وەرزی ٢٠٢٢-٢٣ ، نازناوەکەی بەرزکردەوە دوای ئەوە بە ئەنجامی ١-٠ لە ئینتەر میلان بردەوە.
- ٢ی حوزەیران – لە ئەنجامی پێکدادانی سێ شەمەندەفەر لە ویلایەتی ئۆدیشای ھیندستان، زیاتر لە ٢٠٠ کەس مردن و ٩٠٠ کەسی دیکەش برینداربوون.
- ٢٨ی ئایار – ڕەجەب تەییب ئەردۆغان (لە وێنەکەدا) بەپێی ئەنجامی خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی تورکیا، بۆ سێیەمین جار بووە سەرۆک کۆماری ئەو وڵاتە.
- ٦ی ئایار – ڕێوڕەسمی تاج لەسەرنانی چارڵسی سێیەم، پادشای شانشینی بەڕیتانیا و شاژن کامیلای هاوژینی لە کڵێسای وێستمینیستەر، بەرێوەچوو.
- ٣٠ی نیسان – هادی مەحموود ھونەرمەندی کورد، ناسراو بە عەریف حەمە تاڵ، بەهۆی جەڵتەوە لە نەخۆشخانە شاری سلێمانی کۆچی دواییکرد.
- ٤ی نیسان – فینلاند وەک ٣١ەمین وڵات دەبێتە ئەندامی ناتۆ.
- ١٩٦٣ – ئەدیب و نووسەری کورد، شێخ مارف بەرزنجی لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە لە سێدارە درا.
- ١٩٧٢ – یاریزان و ئەستێرەی فەڕەنسا، زینەدین زێدان کە بە ڕەچەڵەک خەڵکی جەزائیرە، لەدایکبوو.
- ١٩٨٦ – کۆنگرەی نێودەوڵەتی لە شاری پاریسی پایتەختی فەڕەنسا ئەنجامدرا، بە ئامانجی بەرەنگاربوونەوە و بەرگرتن لە بڵاوبوونەوەی نەخۆشیی ئایدز.