1954
1954. urtea | |
---|---|
Kronologia | |
Mendeak | XIX.a • XX.a • XXI.a |
Hamarkadak | 1930(e)koa • 1940(e)koa • 1950(e)koa • 1960(e)koa • 1970(e)koa |
Urteak | 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 |
Beste egutegi batzuetan | |
Gregoriotar egutegia | 1954 MCMLIV |
Ab urbe condita | 2707 |
Armeniar egutegia | 1403 ԹՎ ՌՆԳ |
Bahá'í egutegia | 110 – 111 |
Bengaliar egutegia | 1361 |
Berber egutegia | 2904 |
Egutegi budista | 2498 |
Myanmarko egutegia | 1316 |
Bizantziar egutegia | 7462 – 7463 |
Koptoen egutegia | 1670 – 1671 |
Etiopiar egutegia | 1946 – 1947 |
Hebrear egutegia | 5714 – 5715 |
Egutegi hinduak | |
Bikram Samwat | 2010 – 2011 |
Shaka Samvat | 1876 – 1877 |
Kali Yuga | 5055 – 5056 |
Iraniar egutegia | 1332 – 1333 |
Islamiar egutegia | 1373 – 1374 |
Japoniar egutegia | Shōwa 29 (昭和29年) |
Korear egutegia | 4287 |
Thailandiar eguzki egutegia | 2497 |
Holozeniar egutegia | 11954 |
Daturen bat gaineratzen baduzu, egunaren lotura segi dezakezu han ere sartzeko. Eskerrik asko!
Gertaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Uztailaren 21a - Indotxinako Gerra amaitutzat jo zuten, horrela Vietnam, Laos eta Kanbodia estatu independente bihurtu ziren Frantziatik.
- Azaroaren 1a - Aljeriako Independentziaren Gerra piztu zen Frantziaren aurka, ia 8 urtez luzatu zena.
Arte eta kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Zientzia eta teknologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 26a - C. Walton Lillehei estatubatuar kirurgialariak lehen aldiz pertsona bati bihotza irekita ebakuntza egin zion.
Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Ekainaren 15a - UEFA erakundea, Europako futbolaren kudeaketa eta kontrola egiten duena, Basilean (Suitza) sortu zuten.
- Uztailaren 4a - Munduko Futbol Txapelketan garailea izan zen Alemaniako Errepublika Federala, Hungarian finalean gainditu ostean.
- Uztailaren 31a - Achille Compagnoni eta Lino Lacedelli alpinista italiarrek lehenengo igoera egin zuten K2 mendira (8.611 m).
- Abuztuaren 1a - Frantziako Tourra irabazi zuen Louison Bobet txirrindulari frantziarrak, bigarren urtez jarraian.
- Urriaren 19a - Joseph Joechler eta Herbert Tichy alpinista austriarrek eta Pasang Dawa Lama xerpa nepaldarrak egin zuten lehendabiziko igoera Cho Oyu (8.201 m) tontorrera.
Jaiotzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtarrila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urtarrilaren 1a - Djimrangar Dadnadji, Txadeko lehen ministroa (h. 2019).
- Urtarrilaren 2a - Antón Lamazares, espainiar margolaria.
- Urtarrilaren 2a - Enrique Martín de Marcos, nafar ginekologo eta politikaria, Nafarroako Alderdi Popularreko presidente ohia.
- Urtarrilaren 3a - Michèle Audin, frantziar matematikaria.
- Urtarrilaren 6a - Anthony Minghella, britainiar zinema zuzendaria eta idazlea (h. 2008).
- Urtarrilaren 7a - Rita Irasema, espainiar barietate-artista, abeslaria, konpositorea, gidoilaria eta telebista-aurkezlea .
- Urtarrilaren 8a - Sylvie Germain, frantziar idazlea.
- Urtarrilaren 10a - Margarita Mariscal de Gante, espainiar politikaria eta legelaria.
- Urtarrilaren 11 - Tahar Djaout, aljeriar idazlea (h. 1993).
- Urtarrilaren 11 - Vicky Peña, kataluniar aktorea eta bikoizketa-aktorea.
- Urtarrilaren 11 - Kailash Satyarthi, Indiako umeen eskubideen aldeko ekintzailea, 2014ko Bakearen Nobel Saria.
- Urtarrilaren 12a - Jesus Mari Satrustegi, Errealeko nafar futbolaria.
- Urtarrilaren 12a - Howard Stern, estatubatuar aktore, umorista eta idazlea, irratiko eta telebistako pertsonaia esanguratsua.
- Urtarrilaren 13a - Maite Bastos, gipuzkoar aktorea.
- Urtarrilaren 13a - Philippe Bergeroo, lapurtar futbolari ohi eta entrenatzailea.
- Urtarrilaren 13a - Trevor Rabin, hegoafrikar musikaria.
- Urtarrilaren 15a - José Luis Mayoz, gipuzkoar txirrindulari ohia.
- Urtarrilaren 16 - Morten P. Meldal, daniar kimikaria, 2022ko Kimikako Nobel Saria.
- Urtarrilaren 17a - Marina Rossell, katalunar aktibista eta kantautorea.
- Urtarrilaren 19a - Katey Sagal, estatubatuar aktorea.
- Urtarrilaren 19a - Cindy Sherman, estatubatuar argazkilari eta zinema-zuzendaria.
- Urtarrilaren 20a - Ken Page, estatubatuar abeslari eta aktorea.
- Urtarrilaren 21a - Idrissa Ouedraogo, burkinafasoar zinema-zuzendaria (h. 2018).
- Urtarrilaren 25a - Renate Dorrestein, herbeheretar feminista, idazle eta kazetaria (h. 2018).
- Urtarrilaren 26a - Carlos Diarte, Lobo Diarte, paraguaiar futbolari eta entrenatzailea (h. 2011).
- Urtarrilaren 29a - Oprah Winfrey, estatubatuar komunikabide jabea, talk-show aurkezle, aktore, produktore eta filantropista.
- Urtarrilaren 31 - Xabier Gorritxategi Agote, gipuzkoar ETAkidea (h. 1980).
Otsaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Otsailaren 4a - Jose Ignacio Goirigolzarri, bizkaitar ekonomialaria, BBVAko zuzendari nagusi ohia eta Bankia eta BFA bankuetako presidentea.
- Otsailaren 4a - Andrei Karlov, errusiar diplomatiko eta enbaxadorea (h. 2016).
- Otsailaren 5a - Susan Kare, estatubatuar artista eta diseinatzaile grafikoa, 1980ko hamarkadan Apple Macintosh interfazearen elementu askoren sortzailea.
- Otsailaren 10a - Mikel Irizar, gipuzkoar euskalgintzako-eragilea.
- Otsailaren 13a - Bibiana Fernández, Bibí Andersen, espainiar aktorea.
- Otsailaren 14a - Vladimir Drinfeld, ukrainar matematikaria.
- Otsailaren 15a - Matt Groening, estatubatuar marrazkilaria.
- Otsailaren 16a - Iain Banks, eskoziar eleberrigilea (h. 2013).
- Otsailaren 16a - Margaux Hemingway, estatubatuar top-model eta aktorea eta Ernest Hemingwayren iloba (h. 1996).
- Otsailaren 17a - Don Coscarelli, libiar-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea.
- Otsailaren 17a - Rene Russo, estatubatuar modelo ohi eta aktorea.
- Otsailaren 18a - John Travolta, estatubatuar aktore, abeslari eta dantzaria.
- Otsailaren 19a - Sócrates, brasildar futbolari eta sendagilea (h. 2011).
- Otsailaren 20a - Tamara Adrián, venezuelar politikari, abokatu eta ekintzaile transexuala.
- Otsailaren 20a - Anthony Stewart Head, ingeles aktore eta abeslaria.
- Otsailaren 20a - Patty Hearst, estatubatuar aktorea.
- Otsailaren 20a - Jon Paredes, Txiki, ETAkidea, frankismoko azken exekuzioetan fusilatua (h. 1975).
- Otsailaren 23a - Rafael Axpe, gipuzkoar tiratzailea.
- Otsailaren 23a - Viktor Justxenko, Ukrainako presidentea.
- Otsailaren 23a - Rosendo Mercado, espainiar rock abeslari, gitarrajole eta konposatzailea, espainiar rock musikaren ordezkari nabarmenetakoa.
- Otsailaren 24a - Atxo Apellaniz, euskal alpinista eta TVEko Al filo de lo imposible saioko kolaboratzailea (h. 1994).
- Otsailaren 24a - Plastic Bertrand, belgikar musikari, abeslari, kantautore, ekoizle eta telebista aurkezlea.
- Otsailaren 26a - Recep Tayyip Erdoğan, Turkiako presidentea.
- Otsailaren 26a - Yuli Tamir, israeldar akademiko eta politikari ohia.
- Otsailaren 28a - Jean Bourgain, belgikar matematikaria (h. 2018).
Martxoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 1a - Blaine Higgs, kanadar politikaria, Brunswick Berriko lehen ministroa.
- Martxoaren 1a - Ron Howard, estatubatuar aktore, zuzendari eta ekoizlea.
- Martxoaren 3a - Txabi Basterretxea, euskal zinemagilea (h. 2010).
- Martxoaren 4a - François Fillon, Frantziako lehen ministroa.
- Martxoaren 5a - José Luis Burgueña, bizkaitar futbolaria ohia.
- Martxoaren 5a - Joao Lourenço, Angolako presidentea.
- Martxoaren 6a - Harald Schumacher, alemaniar futbol atezain ohia.
- Martxoaren 9a - Carlos Ghosn, franko-brasildar enpresaburua.
- Martxoaren 9a - Bobby Sands, IRAko kide mitikoa (h. 1981).
- Martxoaren 10a - Joël Goyheneix, zuberotar politikaria, Frantziako Alderdi Sozialistakoa.
- Martxoaren 12a - Anish Kapoor, indiar eskultorea.
- Martxoaren 12a - Vahan Sarkisian, armeniar filologo, euskalari eta hispanista (h. 2011).
- Martxoaren 15a - Javier Miranda, nafar enpresari eta Osasunako presidentea (h. 2019).
- Martxoaren 16a - Anna Grodzka, poloniar politikaria, Poloniako historiako lehenengo parlamentari transgeneroa.
- Martxoaren 18a - Andy Narell, estatubatuar piano-jotzailea, perkusionista eta musikagilea.
- Martxoaren 21a - Prayut Chan-o-cha, Thailandiako lehen ministroa.
- Martxoaren 21a - Martirio, espainiar abeslaria.
- Martxoaren 24a - Rafael Orozco Maestre, kolonbiar abeslari, aktore eta musikagilea (h. 1992).
- Martxoaren 26a - Jose Martin Martinikorena, Martinikorena, esku huskako nafar pilotari ohia.
- Martxoaren 26a - Zdravko Zemunović, serbiar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Martxoaren 28a - Anuradha Ghandy, Indiako idazle, komunista eta buruzagi iraultzailea (h. 2008).
- Martxoaren 28a - Josean Gómez, gipuzkoar zinema ekoizlea.
- Martxoaren 28a - Ana Gorroño, bizkaitar mediku eta politikaria.
- Martxoaren 29a - Karen Ann Quinlan, 21 urterekin koman eroritako estatubatuar emakumea, eutanasiaren debatearen historian garrantzitsua (h. 1985).
Apirila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Apirilaren 1a - Gonzalo Etxebarria, euskal artista plastikoa.
- Apirilaren 2a - Yuji Kishioku, japoniar futbolari ohia.
- Apirilaren 3a - Ana Toledo, gipuzkoar irakaslea, Euskal Filologian doktorea eta euskaltzaina.
- Apirilaren 5a - Yoshiichi Watanabe, japoniar futbolari ohia.
- Apirilaren 7a - Jackie Chan, txinatar aktorea, zinema zuzendaria, arte martzialgilea eta eszena arriskutsuetako espezialista.
- Apirilaren 9a - Dennis Quaid, estatubatuar aktorea.
- Apirilaren 12a - Jon Krakauer, estatubatuar mendizale eta idazlea.
- Apirilaren 14a - Gotzon Aurrekoetxea Olabarri, bizkaitar hizkuntzalaria, EHUko irakaslea eta euskaltzain urgazlea, dialektologian espezializatua.
- Apirilaren 14a - Katsuhiro Ōtomo, japoniar mangaka, anime zuzendaria eta gidoilaria.
- Apirilaren 14a - Sibilla, italiar abeslaria eta aktorea.
- Apirilaren 15a - Carlo Ambrosini, italiar marrazkilaria.
- Apirilaren 16a - Ellen Barkin, estatubatuar aktore eta zinema ekoizlea.
- Apirilaren 23a - Michael Moore, estatubatuar idazle eta zinemagilea.
- Apirilaren 23a - Arantza Urkaregi, euskal herritar estatistikaria, EHUko irakaslea, STEE-EILASeko sindikalista eta politikari abertzale ezkertiarra.
- Apirilaren 24a - Mumia Abu-Jamal, afroamerikar ekintzailea eta kazetaria.
- Apirilaren 24a - Txema Montero, bizkaitar politikaria.
- Apirilaren 26a - Alan Hinkes, ingeles alpinista.
- Apirilaren 29a - Jean Louis Harinordoki, nafar bertsolaria eta idazlea.
- Apirilaren 30a - Jane Campion, zeelandaberritar zinema-zuzendaria.
Maiatza[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Maiatzaren 3a - Klara Badiola, gipuzkoar aktorea.
- Maiatzaren 3a - José Luis Fernández García, bizkaitar xakelaria.
- Maiatzaren 4a - Yolanda Vargas Pozo, gipuzkoar igerilaria.
- Maiatzaren 9a - Paloma Díaz-Mas, Gasteizen bizi den madrildar idazlea.
- Maiatzaren 10a - Yoshiaki Shimojo, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Maiatzaren 11 - Judith Weir, eskoziar musikagilea, antzerki musikaleko partiturak idazteagatik ezaguna.
- Maiatzaren 12a - Carmen Blanco, galiziar idazlea.
- Maiatzaren 13a - Hideki Maeda, japoniar futbolari ohia.
- Maiatzaren 13a - Gregorio Muro, gipuzkoar komikigile, zuzendari eta gidoigilea.
- Maiatzaren 13a - Frédéric Pietruszka, frantziar eskrimari ohia, florete modalitatean aditua.
- Maiatzaren 13a - Núria Rafel i Fontanals, kataluniar arkeologoa.
- Maiatzaren 14a - Dolores Gonzalez Katarain, Yoyes, ETAko zuzendaritzako kidea, erakundetik irten ondoren traidoretzat joa eta eraila (h. 1986).
- Maiatzaren 14a - Peter J. Ratcliffe, britainiar mediku eta biologoa, 2019ko Medikuntzako Nobel Saria.
- Maiatzaren 15a - Iñaki de la Fuente, bizkaitar margolaria.
- Maiatzaren 15a - Joaquín Valle, arabar haltera ohia.
- Maiatzaren 16a - Rosa Aierbe, gipuzkoar historialaria eta unibertsitateko irakaslea.
- Maiatzaren 16a - Ana Laguna, espainiar-suediar dantzaria.
- Maiatzaren 17a - Patsy Reddy, Zeelanda Berriko gobernadore nagusia.
- Maiatzaren 22a - Shūji Nakamura, Japoniar irakaslea, 2014ko Fisikako Nobel Saria.
- Maiatzaren 22a - Věra Bílá, erromani abeslari eta musikaria (h. 2019).
- Maiatzaren 23a - Marvin Hagler, estatubatuar boxeolaria (h. 2021).
- Maiatzaren 26a - Michael Devine, INLAko kide sortzaileetako bat (h. 1981).
- Maiatzaren 26a - Erich Hackl, austriar idazle eta itzultzailea.
- Maiatzaren 27a - Héctor Perotas, bizkaitar saskibaloi jokalari ohia.
- Maiatzaren 28a - Agustín Reche, bizkaitar margolari hiperrealista.
- Maiatzaren 30a - Elena Barraquer Compte, kataluniar oftalmologoa, katarata-kirurgian eta kornea-transplantean espezializatua.
Ekaina[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Ekainaren 2a - Jesus Egiguren, gipuzkoar politikaria, PSE-EEko lehendakaria.
- Ekainaren 2a - Iñaki Maiora, gipuzkoar txirrindulari ohia.
- Ekainaren 3a - Dulce Chacón, espainiar idazlea eta poeta (h. 2003).
- Ekainaren 3a - Inma Chacón, espainiar narratzaile eta poeta.
- Ekainaren 3a - Jiri Georg Dokoupil, txekiar margolaria.
- Ekainaren 7a - Louise Erdrich, Ojibwa jatorriko estatubatuar idazlea.
- Ekainaren 8a - Soumeylou Boubèye Maïga, Maliko lehen ministroa (h. 2022).
- Ekainaren 9a - Jad Fair, estatubatuar musikaria, Half Japanese taldearen sortzaileetako bat.
- Ekainaren 10a - Ziad Fazah, libanoar poliglota, 58 hizkuntza hitz egiten dituela dioena.
- Ekainaren 11 - Adelina Yzac, okzitanieraz eta frantsesez idazten duen idazlea.
- Ekainaren 14a - Muammar Z.A., Indonesiako Qari eta Hafiz seniorra.
- Ekainaren 15a - Paul Rusesabagina, Ruandako genozidioan zehar milatik gora pertsona han izandako hilketetatik babestu zituen enpresaburu eta ekintzailea.
- Ekainaren 17a - Xabier Laka, bizkaitar eskultorea.
- Ekainaren 17a - Mark Linn-Baker, estatubatuar aktorea.
- Ekainaren 19a - Kathleen Turner, estatubatuar aktorea.
- Ekainaren 20a - José Oscar Bernardi, brasildar futbolari ohi eta entrenatzailea.
- Ekainaren 20a - Jose Luis Mendoza, nafar irakaslea eta politikaria.
- Ekainaren 20a - Ilan Ramon, israeldar borroka hegazkinlari eta astronauta, Columbia espazio anezkaren istripuan hil zen bidaideetako bat (h. 2003).
- Ekainaren 21a - Augustus Pablo, jamaikar reggae eta dub musikari eta ekoizlea (h. 1999).
- Ekainaren 22a - Enrique Gomez Alvarez, gasteiztar ETAkidea (h. 1979).
- Ekainaren 23a - Carmen Pinós, kataluniar arkitektoa.
- Ekainaren 25a - Rodolfo Ares, PSE-EEko bizkaitar politikaria (h. 2023).
- Ekainaren 25a - Antton Kazabon, gipuzkoar idazlea.
- Ekainaren 26a - Luis Miguel Arconada, gipuzkoar futbolaria, Errealeko atezaina.
- Ekainaren 26a - Catherine Samba-Panza, Afrika Erdiko Errepublikako bitarteko presidente ohia.
- Ekainaren 30a - Serge Sargsian, Armeniako lehen ministroa.
Uztaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Uztailaren 1a - Abu Mahdi al-Muhandis, irakiar militarra (h. 2020).
- Uztailaren 12a - Ramon Etxezarreta, gipuzkoar idazle eta politikaria.
- Uztailaren 13a - Sezen Aksu, turkiar abeslari, musikagile, kantugile, aktore eta disko ekoizlea.
- Uztailaren 13a - María Kutz, UPNko nafar politikaria.
- Uztailaren 14a - Jose Ramon Muro, bizkaitar margolari abangoardista eta hiperrealista.
- Uztailaren 15a - Mario Alberto Kempes, argentinar futbolari ohia.
- Uztailaren 17a - Iñaki Irazu, gipuzkoar euskara irakaslea eta idazlea.
- Uztailaren 17a - Angela Merkel, 34. Alemaniako kantzilerra.
- Uztailaren 17a - Edward Natapei, Vanuatuko presidente eta lehen ministroa (h. 2015).
- Uztailaren 19a - Guanes Etxegarai, lapurtar eskulturagilea, margolaria eta grabatzailea (h. 2013).
- Uztailaren 22a - Joan-Miquèu Dordeins, Baionan jaio eta Bearnon bizi den irakasle eta okzitanierazko idazlea.
- Uztailaren 22a - Toninho Moura, brasildar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Uztailaren 23a - Iñaki Ruiz de Pinedo, arabar politikari eta soziologoa.
- Uztailaren 24a - Joseba Atxotegi, bizkaitar psikiatra.
- Uztailaren 25a - Santiago Auserón, Juan Perro, espainiar rock abeslari eta musikagilea.
- Uztailaren 25a - Michelle D. Laxalt, euskal jatorriko estatubatuar eragile politikoa.
- Uztailaren 26a - Vitas Gerulaitis, estatubatuar tenislaria (h. 1994).
- Uztailaren 28a - Hugo Chávez, Venezuelako presidentea (h. 2013).
- Uztailaren 28a - Gerd Faltings, alemaniar matematikaria.
- Uztailaren 29a - Marja-Sisko Aalto, finlandiar apaiza, Eliza Luterano Ebanjelikoko ministroa, 2008an emakume transgeneroa zela jakinarazi zuena.
Abuztua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abuztuaren 3a - Txaro Begué, nafar irakasle eta eleberrigilea.
- Abuztuaren 7a - Antonio Resines, espainiar aktorea.
- Abuztuaren 12a - François Hollande, Frantziako presidentea.
- Abuztuaren 12a - Sam J. Jones, estatubatuar aktore eta telebista aurkezlea.
- Abuztuaren 12a - Pat Metheny, estatubatuar jazz musikagilea eta gitarrista.
- Abuztuaren 14a - Mónica Baltodano, nikaraguar gerrilari, iraultzaile eta politikaria.
- Abuztuaren 15a - Henri de Castries, Castriesko kondea, euskal enpresaburua.
- Abuztuaren 15a - Ramón Cid, gipuzkoar atleta ohia, hirukoizlaria.
- Abuztuaren 15a - Stieg Larsson, suediar idazle eta kazetaria, Millennium trilogiagatik ezaguna (h. 2004).
- Abuztuaren 15a - Patrick Vaillant, okzitaniar folk musikari eta musikagilea.
- Abuztuaren 16a - James Cameron, kanadar zinema zuzendaria, produktorea eta gidoigilea.
- Abuztuaren 16a - Joan Coscubiela, kataluniar politikalari eta sindikalaria.
- Abuztuaren 20a - Al Roker, estatubatuar telebista aurkezle eta meteorologoa.
- Abuztuaren 23a - Jose Luis Zuloaga, bizkaitar alpinista (h. 1996).
- Abuztuaren 25a - Elvis Costello, britainiar musikari, abeslari eta konpositorea.
- Abuztuaren 25a - Gilbert Duclos-Lassalle, frantziar txirrindulari ohia.
- Abuztuaren 30a - Cynthia Germanotta, estatubatuar ekintzaile eta enpresaburua.
- Abuztuaren 30a - Aliaksandr Lukaxenka, Bielorrusiako presidentea.
- Abuztuaren 31 - Caroline Cossey, ingeles modeloa, Playboy aldizkariaren azalerako posatu zuen lehen emakume transexuala.
- Abuztuaren 31 - Robert Kocharyan, Armeniako eta Artsakheko presidentea.
Iraila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Irailaren 1a - Filip Vujanović, Montenegroko presidentea.
- Irailaren 2a - Andrej Babiš, Txekiako lehen ministroa.
- Irailaren 2a - Olga Leibar Mendarte, gipuzkoar irakaslea, aktibista politikoa, gizarte ekintzailea eta feminista.
- Irailaren 4a - Javier Otxoa de Etxaguen, arabar xakelaria.
- Irailaren 5a - Yu Myeong-Hee, hegokorear mikrobiologoa.
- Irailaren 7a - Adolfo Castaños, gaztelaniaz aritu zen idazle, poeta eta ekintzaile kataluniarra (h. 2021).
- Irailaren 7a - Michael Emerson, estatubatuar antzezlea.
- Irailaren 7a - Francisco Guterres, Ekialdeko Timorreko presidentea.
- Irailaren 8a - Ruby Bridges, estatubatuar giza-eskibideen aldeko ekintzailea, zurien eskolara joaten lehen afroamerikarra.
- Irailaren 12a - Robert Gober, estatubatuar eskultorea.
- Irailaren 13a - Ben Barres, estatubatuar neurobiologoa, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalean sartu den lehenengo zientzialari ageriki transexuala (h. 2017).
- Irailaren 13a - Shigeharu Ueki, japoniar futbolari ohia.
- Irailaren 18a - Dennis Johnson, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalaria (h. 2007).
- Irailaren 18a - Steven Pinker, kanadar-estatubatuar psikologo kognitibo, psikolinguista, dibulgazio -egile eta intelektual publikoa.
- Irailaren 19a - Mark Drakeford, Galesko lehen ministroa.
- Irailaren 21a - Shinzō Abe, Japoniako Lehen Ministroa (h. 2022).
- Irailaren 21a - Mikel Martin Conde, gipuzkoar LGTBI aktibista eta EHGAMeko kidea (h. 2023).
- Irailaren 23a - Mercè Ibarz, kataluniar idazlea, kazetari kulturala, ikerlaria eta irakaslea.
- Irailaren 25a - Fernando Puras, PSNko nafar politikaria.
- Irailaren 25a - Juan Carlos Vidal, bizkaitar futbolari ohia.
- Irailaren 27a - José Luis de la Granja, espainiar historialaria, EHUn Historia Garaikideeko katedraduna.
- Irailaren 28a - Rosi Braidotti, italiar-australiar filosofo eta teorialari feminista garaikidea.
- Irailaren 28a - Patrick Tosani, frantziar argazkilaria.
- Irailaren 29a - Alberto Pedro Torriente, kubatar antzerki-idazle, antzezle eta olerkaria (h. 2005).
- Irailaren 30a - Beatriz Matar, argentinar aktorea, antzerki-irakasle eta zuzendaria eta idazlea.
- Irailaren 30a - Leslie Santana, txiletar dantzari eta aktorea (h. 2014).
Urria[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urriaren 2a - Lorraine Bracco, estatubatuar aktorea.
- Urriaren 3a - Stevie Ray Vaughan, estatubatuar blues-kantaria, blues-kantari zuri onenetako bat (h. 1990).
- Urriaren 5a - Ryszard Gajewski, poloniar mendizalea.
- Urriaren 8a - Michael Dudikoff, estatubatuar aktorea.
- Urriaren 10a - Ariane Ascaride, frantziar aktorea.
- Urriaren 10a - Julian Retegi, Retegi II.a, nafar pilotari ohia, inoizko hoberenetakoa.
- Urriaren 13a - Haitham bin Tarik Al Said, Omango sultana.
- Urriaren 16a - Anjeles Iztueta, gipuzkoar politikaria eta matematikaria.
- Urriaren 21a - Francisco Javier Irazoki, gaztelaniazko nafar poeta eta kazetaria.
- Urriaren 23a - Ang Lee, taiwandar zinema zuzendaria.
- Urriaren 24a - Alan Roy King, euskal herrian bizi izandako britainiar itzultzailea, hizkuntzalaria, euskalaria eta euskaltzain urgazlea (h. 2019).
- Urriaren 24a - Malcolm Turnbull, Australiako 29. lehen ministroa.
- Urriaren 25a - Luis Gutierrez, Luigi Anselmi, bizkaitar idazlea eta itzultzailea.
- Urriaren 26a - Carlos Agostinho do Rosário, Mozambikeko lehen ministroa.
- Urriaren 26a - Mitxel Sarasketa, gipuzkoar itzultzailea, hogei urteko kartzelaldia bete zuen lehen euskal preso politikoa.
- Urriaren 29a - Hisao Sekiguchi, japoniar futbolaria ohia.
- Urriaren 31 - Jexux Arzallus, gipuzkoar bertsolaria.
Azaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Azaroaren 4a - Hidehiko Shimizu, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Azaroaren 5a - Alejandro Sabella, argentinar futbolaria eta futbol entrenatzailea (h. 2020).
- Azaroaren 6a - Montserrat Tura, kataluniar politikari eta saiakera-idazlea.
- Azaroaren 7a - Carlos Arregui, argentinar futbolaria (h. 2023).
- Azaroaren 7a - Llum Quiñonero, espainiar kazetaria, ekintzailea eta politikaria.
- Azaroaren 8a - Kazuo Ishiguro, japoniar jatorriko britainiar idazlea, 2017ko Literaturako Nobel Saria.
- Azaroaren 8a - Natalia Kanem, panamar medikua, UNFPAko zuzendari exekutiboa.
- Azaroaren 9a - Lepa Mladjenovic, serbiar feminista, lesbiana eta gerraren aurkako aktibista.
- Azaroaren 9a - Dietrich Thurau, Didi, alemaniar txirrindulari ohia.
- Azaroaren 9a - Genaro Zelaieta, nafar futbolaria (h. 2008).
- Azaroaren 12a - Rhonda Shear, estatubatuar aktore eta komediantea.
- Azaroaren 14a - Bernard Hinault, bretainiar txirrindularia, historiako txirrindulari hoberenetakoa.
- Azaroaren 14a - Condoleezza Rice, estatubatuar politologo eta diplomazialaria, AEBetako Estatu Idazkari ohia.
- Azaroaren 15a - Aleksander Kwaśniewski, Poloniako presidente ohia.
- Azaroaren 16a - Ramón Luis Valcárcel, Murtziako Autonomia Erkidegoko presidentea.
- Azaroaren 17a - Dionisio Txoperena, Dio, Estatu Batuetara emigratutako euskaldun artzaina, AT&T konpainiaren iragarki-kanpaina batean parte hartzeagatik ospetsua (h. 2006).
- Azaroaren 19a - Kathleen Quinlan, estatubatuar aktorea.
- Azaroaren 19a - Abdel Fatah al-Sisi, Egiptoko presidentea.
- Azaroaren 22a - Aniano Genbe, nafar futbolari ohia.
- Azaroaren 22a - Paolo Gentiloni, Italiako lehen ministroa.
- Azaroaren 23a - Ross Brawn, 1 Formulako britainiar ingeniaria.
- Azaroaren 24a - Emir Kusturica, bosniar-serbiar zinema zuzendaria.
- Azaroaren 26a - Agustín Sánchez-Lavega, bizkaitar fisikaria, EHUko katedraduna eta eguzki-sisteman espezializatutako astrofisikari gailena.
- Azaroaren 29a - Joel Coen (Coen anaiak), estatubatuar zinemagilea.
- Azaroaren 30a - Tere Jaio, bizkaitar aktore eta bikoizlea (h. 2013).
Abendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abenduaren 3a - Alfredo Evangelista, uruguaiar-espainiar boxeolari ohia.
- Abenduaren 4a - José Ignacio Salazar Arechalde, bizkaitar legelari eta historialaria.
- Abenduaren 5a - Hanif Kureishi, ingeles antzerkigile, zinema gidoigile, eleberrigile eta ipuingilea.
- Abenduaren 7a - Bertín Osborne, espainiar abeslari, aurkezle eta aktorea.
- Abenduaren 9a - Jean-Claude Juncker, Luxemburgeko lehen ministroa eta Europako Batzordeko presidentea.
- Abenduaren 10a - Kristine DeBell, estatubatuar modelo ohi eta aktorea.
- Abenduaren 18a - Ray Liotta, estatubatuar aktorea (h. 2022).
- Abenduaren 21a - Diego Alvarez, galiziar-gipuzkoar futbolaria.
- Abenduaren 21a - Chris Evert, estatubatuar tenis-jokalaria ohia.
- Abenduaren 21a - Andres Urrutia, bizkaitar notarioa, ekonomialaria, idazlea eta Euskaltzaindiko burua.
- Abenduaren 22a - Peio Agirreoa, bizkaitar futbolari ohia.
- Abenduaren 22a - Anna Galiena, italiar aktorea.
- Abenduaren 24a - José María Figueres, Costa Ricako presidente ohia.
- Abenduaren 25a - Annie Lennox, eskoziar kantautorea eta ekintzaile politikoa.
- Abenduaren 28a - Denzel Washington, estatubatuar aktorea.
- Abenduaren 29a - Toshiaki Imai, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
- Abenduaren 31 - Alex Salmond, Eskoziako lehen ministro ohia.
Egun ezezaguna edo zehaztugabea[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Adela Andikoetxea, bizkaitar nekazaria.
- Ane Ganboa, bizkaitar politikaria.
- Antonio Olano, nafar bertsolaria.
- Antxon Urrosolo, gipuzkoar kazetaria, telebista-ekoizle eta dokumentalen egilea.
- Bixente Martinez, eibatar musikaria.
- Concha Espinosa, bizkaitar sindikalista (h. 2008).
- Ernesto del Río, bizkaitar zinema-zuzendaria.
- Hibai Rekondo, euskal abeslaria.
- Francis Jauregiberri, lapurtar soziologo eta unibertsitateko katedraduna.
- Gabriel Narzabal, gipuzkoar eskultorea.
- Iñaki Mendiguren, gipuzkoar idazle eta itzultzailea.
- Iñaki Ugarteburu, gipuzkoar idazle eta irakaslea (h. 2009).
- Jesus Mari Unanue, Goenatxo I.a, gipuzkoar harri-jasotzailea (h. 1984).
- Jimmy Arrabit, baxenafar bateria-jotzailea.
- Jokin Lasa, gipukoar musikaria eta abeslaria.
- Jon Lezamiz, bizkaitar idazlea.
- Jon Zelaia, gipuzkoar irakaslea eta musikaria.
- José Antonio Zarzalejos, bizkaitar kazetaria.
- Jose Enrike Urrutia Capeau, bizkaitar idazlea.
- José Luis Álvarez Santacristina, Txelis, gipuzkoar ETAkide ohia.
- Jose Mari Larrea, bizkaitar idazlea eta EHUko irakaslea (h. 2018).
- Josu Zabala Ajuriagerra, bizkaitar-arabar baxu jotzailea, trikiti jotzailea, soinularia eta oro har musikari eta musikagilea.
- Joxe Mari Auzmendi Matxain, nafar irakasle eta kimikaria, Hik Hasi egitasmo pedagogikoaren sortzaile eta bultzatzaileetako bat (h. 2020).
- Juan Carlos Lama Basas, Zapatones, espainiar erromes, ibiltari eta plazagizona (h. 2015).
- Koldo Anasagasti, erbestean jaiotako bizkaitar ekonomialari eta idazlea.
- Koruko Aizarna, gipuzkoar politikaria.
- Marine Pueyo, nafar politikaria.
- Mikel Navarro, ekonomia katedraduna Deustuko Unibertsitatean.
- Xabier Berasaluze Leturia, billabonatar pandero jotzailea.
- Ramon Agirre, donostiar antzezle, umorista, euskal idazle eta margolaria.
- Ricardo Miralles, gipuzkoar historialaria (h. 2022).
- Tasio, nafar marrazkilaria eta binetagilea.
- Margarita Nájera, Mallorcan finkatutako bizkaitar politikaria.
- Bernard Frize, frantziar margolaria.
- Joan Francés Tisnèr, okzitaniar abeslaria, Verd e Blu taldeko kidea.
- José Luis Sánchez Bravo, Frente Revolucionario Antifascista y Patriota talde armatuko kidea (h. 1975).
- Laura Palmés, kataluniar kazetaria eta idazlea (h. 2011).
- Luis Miguel Díez de Salazar, gipuzkoar historialaria eta unibertsitateko irakaslea (h. 1990).
- Marie-Reine Hassen, Afrika Erdiko Errepublikako ekonomista, diplomatiko eta politikaria.
- Peggy Ahwesh, estatubatuar zinemagile eta bideo artista esperimentala.
- Yann-Fañch Jacq, bretainierazko idazlea.
Heriotzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtarrila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urtarrilaren 4a - Eduardo Eskartzaga, euskal apaiza (j. 1884).
- Urtarrilaren 12a - Ellen Thesleff, finlandiar margolari espresionista, Finlandiako margolari modernista garrantzitsuenetakoa (j. 1869).
- Urtarrilaren 18a - Sydney Greenstreet, antzerki eta zinemako ingeles aktorea (j. 1879).
Otsaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Otsailaren 7a - Estanislao Segurola, bizkaitar arkitektoa (j. 1891).
- Otsailaren 10a - Wilhelm Schmidt, alemaniar antropologoa eta hizkuntzalaria (j. 1868).
- Otsailaren 12a - Dziga Vertov, sobietar zinema zuzendari, operatzaile eta dokumentalista (j. 1896)
- Otsailaren 14a - Justo Somonte, bizkaitar botikari eta politikaria, Bilboko alkatea (j. 1891).
- Otsailaren 21a - Jacinto Clavería, nafar apaiz eta idazlea (j. 1885).
- Otsailaren 25a - Auguste Perret, Belgikan jaiotako frantziar arkitektoa (j. 1874).
Martxoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Martxoaren 7a - Otto Diels, alemaniar biokimikaria, 1950eko Kimikako Nobel Saria (j. 1876).
- Martxoaren 9a - Eva Ahnert-Rohlfs, alemaniar astronomoa (j. 1912).
- Martxoaren 16a - Tomas Bilbao, euskal arkitekto eta politikari abertzalea (j. 1890).
Apirila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Apirilaren 3a - Aristides de Sousa Mendes, Schindler portugaldarra, portugaldar diplomatikoa (j. 1885).
- Apirilaren 7a - Emeterio Arrese, gipuzkoar idazlea (j. 1869).
- Apirilaren 10a - Auguste Lumiere, zinemagile frantziarra (j. 1862).
- Apirilaren 19a - Antonio Amundarain, gipuzkoar antzerkigile eta idazlea (j. 1885).
- Apirilaren 27a - Antoni Bolesław Dobrowolski, poloniar geofisikaria, meteorologoa eta esploratzailea (j. 1872).
- Apirilaren 28a - Léon Jouhaux, frantziar sindikalista, 1951ko Bakearen Nobel Saria (j. 1879).
Maiatza[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Maiatzaren 5a - Henri Laurens, frantziar eskultore eta ilustratzailea (j. 1885).
- Maiatzaren 11 - Rosa Sevilla de Alvero, Filipinetan emakumeen sufragioaren alde egin zuen filipinar aktibista, hezitzailea eta kazetaria (j. 1879).
- Maiatzaren 14a - Heinz Guderian, alemaniar jeneral nazia (j. 1888).
- Maiatzaren 16a - Clemens Krauss, austriar orkestra zuzendari eta opera arduraduna (j. 1893).
- Maiatzaren 19a - Charles Ives, estatubatuar musikagilea (j. 1874).
- Maiatzaren 25a - Robert Capa, hungariar korrespontsal grafikoa, XX. mendeko ezagunenatakoa (j. 1913).
Ekaina[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Ekainaren 7a - Alan Turing, ingeles matematikaria, kriptografoa eta filosofoa, informatika modernoaren gurasotzat hartua (j. 1912).
- Ekainaren 21a - Gideon Sundback, suediar ingeniaria, kremaileraren sortzailea (j. 1880).
- Ekainaren 21a - Celia Viñas, kataluniar pedagogo eta idazlea (j. 1915).
- Ekainaren 23a - Karmele Errazti, euskal idazlea (j. 1885).
- Ekainaren 27a - Giovanni Rossignoli, italiar txirrindularia (j. 1882).
Uztaila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Uztailaren 1a - Thea von Harbou, alemaniar idazle, aktore, zinema gidoilari eta zuzendaria (j. 1888).
- Uztailaren 13a - Frida Kahlo, mexikar pintorea, bere autorretratuengatik ospetsua (j. 1907).
- Uztailaren 14a - Jacinto Benavente, espainiar idazlea, 1922ko Literaturako Nobel Saria (j. 1866).
- Uztailaren 17a - Vincas Krėvė-Mickevičius, lituaniar idazlea (j. 1882).
- Uztailaren 19a - Jean Roger-Ducasse, frantziar musikagilea (j. 1873).
Abuztua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abuztuaren 3a - Sidonie Gabrielle Colette, frantziar eleberrigilea (j. 1873).
- Abuztuaren 19a - Alcide de Gasperi, Italiako lehen ministroa (j. 1881).
- Abuztuaren 24a - Getúlio Vargas, Brasilgo presidentea (j. 1882).
- Abuztuaren 28a - Marius Jacob, frantziar anarkista ilegalista (j. 1879).
Iraila[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Irailaren 8a - André Derain, frantziar margolaria (j. 1880).
- Irailaren 19a - Miles Franklin, australiar idazle eta feminista (j. 1879).
- Irailaren 25a - Eugeni d'Ors, kataluniar filosofo eta idazlea (j. 1881).
Urria[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Urriaren 3a - Julia Iruretagoiena, Tomas Meaberen emaztea, ekintzaile soziala (j. 1886).
- Urriaren 23q - Jose Manuel Ostolaza, gipuzkoar enpresari eta filantropoa, Mexiko Hirian (j. 1875).
Azaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Azaroaren 2a - Henri Fehr, suitzar matematikaria (j. 1870).
- Azaroaren 3a - Henri Matisse, frantziar margolari, inprimatzaile eta delineatzailea (j. 1869).
- Azaroaren 4a - Stig Dagerman, suediar kazetari eta idazlea (j. 1923).
- Azaroaren 12a - Luis Agote, argentinar medikua, ikertzailea eta odol-transfusioko aitzindaria (j. 1868).
- Azaroaren 13a - Ewald von Kleist, Alemaniako landa mariskala Bigarren Mundu Gerran (j. 1881).
- Azaroaren 15a - Lionel Barrymore, estatubatuar antzerki, zinema eta irrati aktorea (j. 1878).
- Azaroaren 21a - Karol Rathaus, Estatu Batuetara erbesteratutako aleman-austriar konposatzailea (j. 1895).
- Azaroaren 22a - Andrei Vixinski, sobietar diplomazialari, legegizon eta politikaria (j. 1883).
- Azaroaren 28a - Enrico Fermi, italiar fisikaria, lehen erreaktore nuklearraren garatzailea eta 1938ko Fisikako Nobel Saria (j. 1901).
- Azaroaren 28a - Maria Goiri, bizkaitar idazlea, Filologiako ikerlaria, irakaslea eta emakumeen eskubideen aldezlea (j. 1873).
- Azaroaren 30a - Wilhelm Furtwängler, alemaniar orkestra-zuzendari eta musikagilea (j. 1886).
Abendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Abenduaren 6a - Lucien Tesnière, frantziar hizkuntzalaria (j. 1893).
- Abenduaren 18a - Lluís Duran i Ventosa, kataluniar politikari eta legegizona (j. 1870).
- Abenduaren 25a - Ana de Gonta Colaço, portugaldar eskultore eta artista plastikoa (j. 1903).
Egun ezezaguna edo zehaztugabea[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Camino Garrigó, nafar aktorea (j. 1884).
- Juan Jose Lujanbio Zabaleta, gipuzkoar bertsolaria (j. 1874).
- Pierre Gueraçague Soules, baxenafar abokatu eta politikaria (j. 1880).
- Plazida Otaño, gipuzkoar bertsolaria, ezagutzen den emakumeen lehen bat-bateko bertsoaren egilea (j. 1867).
- Rafael de Penagos, espainiar marrazkilari eta margolaria (j. 1889).
- Rosario Lacy, madrildar ginekologoa, zirujaua eta irakaslea, Espainiako lehen emakume ginekologo eta zirujaua (j. 1891).
- Santiago Güell López, kataluniar politikari eta kirol sustatzailea (j. 1883).
Nobel saridunak:[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Fisika: Max Born eta Walther Bothe
- Kimika: Linus Carl Pauling
- Literatura: Ernest Hemingway
- Medikuntza: John Franklin Enders, Thomas Huckle Weller eta Frederick Chapman Robbins
- Bakea: Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren bulegoa
Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Denbora unitateak | ||
---|---|---|
attosegundo • femtosegundo • pikosegundo • nanosegundo • mikrosegundo • milisegundo • segundo
|