იულიუსის კალენდარი
იულიუსის კალენდარი (ძველი სტილი) — ალექსანდრიელი ასტრონომის, სოზიგენეს მიერ შედგენილი და იულიუს კეისრის მიერ ძვ. წ. 46 შემოღებული წელთაღრიცხვის სისტემა. ძალაში შევიდა ძვ. წ. 45 წლის 1 იანვარს.
ადრე არსებულ კალენდრებისაგან განსხვაბებით, იულისუსის კალენდარი უფრო კარგად იმეორებდა ტროპიკული წელიწადის, ანუ მზის გარშემო დედამიწის ერთი შემოვლის რითმს, რის გამოც ის საუკუნეების მანძილზე დამკვიდრდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, როგორც კალენდრის საუკეთესო ვარიანტი.
ყოველი წელიწადი, რომლის ნომერი ოთხზე იყოფა, ნაკიანია და შეიცავს 366 დღე-ღამეს, დანარჩენი წლები — 365 დღე-ღამეს. შესაბამისად, იულიუსის კალენდარში წელიწადის საშუალო ხანგრძლივობაა 365,25 დღე-ღამე და იგი 0,0078 დღე-ღამით მეტია ტროპიკულ წელიწადზე. როგორც ცნობილია ტროპიკული წელიწადი შედგება 365,2421897 დღისაგან (365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 45,19 წამი), ხოლო იულიუსის კალენდარში წელიწადის საშუალო ხანგრძლივობაა 365,25 დღე-ღამე. იულიუსის კალენდრის ცდომილებაა 1 დღე-ღამე 128 წელიწადში, ხოლო გრიგორიანული კალენდრით აღნიშნული სხვაობა მიიღწევა 3030 წლის შემდეგ.
1582 წელს, რომის პაპ გრიგორი XIII-ის ძალისხმევით იულიუსის კალენდარი შეცვალეს გრიგორიანული კალენდრით (ახალი სტილი). დღესდღეობით, სხვაობა იულიუსისა და გრიგორიანულ კალენდრებს შორის შეადგენს 2022/128=15.7578125 დღეს.
სხვაობა იულიუსისა და გრიგორიანულ კალენდრებს შორის ციფრებში შეგიძლიათ იხილოთ ქვემოთმოყვანილ ცხრილში.
გრიგორიანული კალენდარი | იულიუსის კალენდარი | |
---|---|---|
ხანგრძლივობა | 365 დღე, 5 საათი, 49 წუთი და 12 წამი (365,2425 დღე) | 365 დღე, 6 საათი (365,25 წელი) |
ტროპიკული წელი | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 46,1 წამი (365,24217 დღე) | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 46,1 წამი (365,24217 დღე) |
სხვაობა | 25,9 წამი (0.00033 დღე) | 11 წუთი და 13.9 წამი (0,00783 დღე) |
თვეების სია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
თვეები რომაულად | დღეების რაოდენობა ძვ. წ. 46-მდე | დღეების რაოდენობა ძვ. წ. 46-ის შემდეგ | შესაბამისი თვეები ქართულად |
---|---|---|---|
Ianuarius | 29 | 31 | იანვარი |
Februarius | 28 (ნაკიანი წელი: 23 ან 24) | 28 (ნაკიანი წელი: 29) | თებერვალი |
Mercedonius/Intercalaris | 0 (ნაკიანი წელი: 27) | (გაუქმდა) | — |
Martius | 31 | 31 | მარტი |
Aprilis | 29 | 30 | აპრილი |
Maius | 31 | 31 | მაისი |
Iunius | 29 | 30 | ივნისი |
Quintilis[1] | 31 | 31 | ივლისი |
Sextilis | 29 | 31 | აგვისტო |
September | 29 | 30 | სექტემბერი |
October | 31 | 31 | ოქტომბერი |
November | 29 | 30 | ნოემბერი |
December | 29 | 31 | დეკემბერი |
იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
- ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ., 1980. — გვ. 276.
სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
- ↑ The spelling Quinctilis is also attested; see page 669 of The Oxford Companion to the Year.