De hoogste staat van menselijk functioneren is flow.
Binnen de zelf-ontwikkelings wereld is ‘flow’ (of zoals RSD het vaak noemt: state) een magisch concept. Flow is een breinstaat waarin het leven natuurlijk van het ene moment naar het andere overvloeit. Dat klinkt wazig maar dat is het niet. Sporters ervaren constant flow – een surfer die een goede golf pakt zal je met enthousiaste ogen vertellen hoe zijn perceptie van tijd verandert op zo’n moment. En surfen is slechts één van de duizenden voorbeelden: voetballers, schakers, coureurs, vechtsporters, allemaal ervaren ze state. Overkoepelend kan je zeggen dat meesters in hun gemeesterde discipline flow ervaren. Een schrijver kan flow ervaren tijdens het schrijven. Een filosoof kan state ervaren tijdens het denken. Een monteur tijdens het monteren. Een chirurg tijdens het opereren.
Ook op sociaal vlak ervaart men flow – tijdens een gezellige nacht stappen kan je in een sociale zone komen waarbij alles wat je doet GOUD is. Op zo’n moment twijfel je niet aan wat je tegen dat leuke meisje aan de bar moet zeggen, je WEET wat je moet zeggen. Het klopt allemaal, het vloeit natuurlijk over van het ene moment naar het andere. Deze versie van flow is voor verkopers en players in spé vanzelfsprekend de heilige graal, met als paradoxaal effect dat mensen zo gaan obsederen over hun state dat ze er nooit in komen.
Een goede manier om naar flow te kijken is het te zien als de natuurlijkste manier om betekenis te geven aan je leven. Mens is een biologische machine die gebouwd is om te overleven en te reproduceren en flow is de biologische expressie van die machine om ons feedback te geven. Tijdens momenten van flow zegt ons lichaam in feite: ‘JA, dit voelt goed! Dit is waar je voor gebouwd bent!’ Je vervult op zo’n moment optimaal je functie en zoals Aristoteles zei: alles dat goed is is datgene dat zijn functie goed vervult.
Flow in deze zin is dus meer dan een emotioneel piekmoment dat je alleen meemaakt als je een atoombom aan het demonteren bent of iets dergelijks spannends. Flow ervaart men ook in het dagelijkse leven, tijdens de meest simpele klusjes als de afwas doen of het afval buiten zetten. RSD noemt dit het verschil tussen de steekvlam en de gloeiende kool, waarbij de eerste eens in de zoveel tijd opvlamt en de tweede een constant op de achtergrond brandende will to power is. Een goed leven is een leven waarin men deze twee aspecten van flow volledig in zijn/haar leven heeft geïntegreerd.
Nu is dit erg makkelijk gezegd, minder makkelijk gedaan. Een praktische handleiding kan ik je in deze ene post niet geven, ook omdat wat voor mij werkt niet per sé hetzelfde is dat voor jou werkt. Wel nog wat laatste gedachte over het bereiken van een 24/7 flow-des-levens.
Mens wil homeostase bewaren, aka mens wilt niet veranderen. Dat wil niet zeggen dat het onmogelijk is, verre van. Je hebt nodig: 1) de juiste breinstaat en 2) de juiste gewoontes. Werk daar lang genoeg aan en je rekt je comfort zone zover op dat die uiteindelijk mee beweegt. Erg weinig mensen kunnen dat, maar tegelijkertijd kan iedereen dat.
- De juiste breinstaat = de staat van flow en alle psychologische mechanismen die daarbij komen kijken. Zo moet man onder andere over zijn resentiment heenkomen, zijn haat van alles dat beter is dan zijzelf. Ook moet men de eigen fouten onder ogen zien en accepteren dat deze gemaakt worden. Men kan immers niet langer achter het zelf-handicap principe schuilen: beter dan dit gaat het niet worden. Tenslotte moet men gewend raken aan de hoge mentale snelheid van flow, daar het zeker in het begin vaak lijkt alsof je van 0 naar 100 km/u bent geacceleerd. Instinctief wil je dan op de rem trappen. Nee, gewoon doorgaan.
- De juiste gewoontes = doen wat je moet doen ongeacht je breinstaat. Soms (vaak) houdt je lichaam je voor de gek en schreeuwt het tegen je: ‘ik wil niet ik wil niet ik wil niet!’ De juiste gewoontes hebben houdt in dat je dat stemmetje een bitchslap verkoopt en doet wat je moet doen. Als Consistentie en Herhaling sex hebben dan heet de baby ‘de sleutel tot succes’.