Sweden
|
|||||
Arwyddair: För Sverige i tiden (Cymraeg: "Am Sweden yn yr Amser") |
|||||
Anthem: Du gamla, du fria (Cymraeg: "Hynafol wyt, rhydd wyt") |
|||||
Prifddinas | Stockholm | ||||
Dinas fwyaf | Stockholm | ||||
Iaith / Ieithoedd swyddogol | Dim; Swedeg de facto | ||||
Llywodraeth | Brenhiniaeth gyfansoddiadol | ||||
- Brenin | Siarl XVI |
||||
- Prif Weinidog | Stefan Löfven |
||||
Cydgyfnerthiad |
Oesoedd Canol cynnar | ||||
Esgyniad i'r UE | 1 Ionawr 1995 | ||||
Arwynebedd - Cyfanswm - Dŵr (%) |
449,964 km² (55ed) 8.67 |
||||
Poblogaeth - Amcangyfrif 2006 - Cyfrifiad 1990 - Dwysedd |
9,097,948 (85ed) 8,587,353 20/km² (185fed) |
||||
CMC (PGP) - Cyfanswm - Y pen |
Amcangyfrif 2005 $270.516 biliwn (35fed) $29,898 (19fed) |
||||
Indecs Datblygiad Dynol (2 003) | 0.949 (6ed) – uchel | ||||
Arian cyfred | Krona Swedaidd (SEK ) |
||||
Cylchfa amser - Haf |
CET (UTC+1) CEST (UTC+2) |
||||
Côd ISO y wlad | .se1 | ||||
Côd ffôn | +46 |
||||
1 Hefyd .eu |
Un o wledydd Llychlyn, yng ngogledd Ewrop, yw Teyrnas Sweden neu Sweden (Swedeg, Sverige). Er ei bod yn un o wledydd mwyaf Ewrop o ran arwynebedd, yn mesur 450,000 cilometr sgwâr, mae'r boblogaeth yn gymharol isel ac wedi ei chrynhoi yn y trefi a'r dinasoedd ar y cyfan. Stockholm yw'r brifddinas.
Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]
Sweden yw'r fwyaf o wledydd Llychlyn yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae'n ffinio ar Norwy yn y gorllewin ac ar y Ffindir yn y dwyrain. Yn y de-orllewin, mae culforoedd y Kattegat a'r Skagerrak yn ei gwahanu oddi wrth Denmarc.
Mae llawer o dde a dwyrain Sweden yn dir cymharol isel, ond mae'r gorllewin yn fynyddig, yn enwedig o gwmpas y ffîn â Norwy. Y copa uchaf yw Kebnekaise, 2,111 medr uwch lefel y môr. Gorchuddir tua 78% o'r wlad gan fforestydd, ac mae gan y wlad tua 95,700 o lynnoedd; y mwyaf o'r rhain yw Llyn Vänern a Llyn Vättern. Llyn Vänern yw'r trydydd fwyaf yn Ewrop. Mae gan Sweden nifer o ynysoedd; y ddwy fwyaf yw Gotland ac Öland yn y Môr Baltig.
Dinasoedd a threfi mwyaf Sweden yw:
Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]
Cododd Sweden gyfoes o'r Undeb Kalmar a ffurfiwyd yn 1397 ac o uno'r wlad gan y brenin Gustav Vasa yn yr 16g. Yn yr 17fed ganrif, ymledaenodd Sweden ei thiriogaethau i ffurfio'r Ymerodraeth Swedaidd. Yn y 18g, bu rhaid i Sweden ildio'r rhan fwyaf o'r tiriogaethau yr oedd wedi eu goresgyn. Collwyd y Ffindir a'r tiriogaethau a oedd yn weddill tu allan i benrhyn Llychlyn yn gynnar yn y 19g. Yn dilyn diwedd y rhyfel olaf rhyngddynt yn 1814, daeth Sweden yn ran o undeb gyda Norwy a barhaodd hyd 1905. Ers 1814, mae Sweden wedi bod yn wlad heddychlon gan fabwysiadu bolisi tramor o niwtraliaeth yn ystod cyfnodau o heddwch a rhyfel.
Gwleidyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]
Diwylliant yn Sweden modern[golygu | golygu cod y dudalen]
Pobol[golygu | golygu cod y dudalen]
- Ingmar Bergman; cynhyrchydd y ffilm Summer with Monika
- Arne Mattsson; cynhyrchydd y ffilm One Summer of Happiness
|