1947
Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa 1947.)
< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | >
<< | < | 1943. | 1944. | 1945. | 1946. | 1947. | 1948. | 1949. | 1950. | 1951. | > | >>
Gregorijanski | 1947 MCMXLVII |
Ab urbe condita | 2700 |
Islamski | 1366 – 1367 |
Iranski | 1325 – 1326 |
Hebrejski | 5707 – 5708 |
Bizantski | 7455 – 7456 |
Koptski | 1663 – 1664 |
Hindu kalendari | |
- Vikram Samvat | 2002 – 2003 |
- Shaka Samvat | 1869 – 1870 |
- Kali Yuga | 5048 – 5049 |
Kineski | |
- Kontinualno | 4583 – 4584 |
- 60 godina | Yin Vatra Svinja (od kineske N. g.) |
Holocenski kalendar | 11947 |
Podrobnije: Kalendarska era |
Godina 1947 (MCMXLVII) bila je redovna godina koja počinje u srijedu.
Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]
Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- novembar 1946 - mart 1947 - Veoma hladna zima i nestašica hrane u Evropi[1].
- 1. 1. - Britanska Nigerija dobila ograničenu autonomiju.
- 5. 1. - Prvi derbi Crvena Zvezda - Partizan.
- 6. 1. - Radikalski političar Miloš Trifunović i još sedmorica osuđeni zbog "davanja informacija američkoj ambasadi" - Trifunović na osam godina, trojica na smrt - Milutin Stefanović, prevodilac ambasade SAD, major Željko Šušin i novinar Jovanović (Eric Pridonoff, ekonomski analitičar ambasade organizovao doušničku mrežu[2]).
- 12. 1. - Četvorica visokih dužnosnika NDH osuđena na smrt u Zagrebu: Blaž Lorković, Božidar Cerovski, Zdenko Blažeković, Ivan Kirin.
- 15. 1. - U Los Angelesu pronađeno unakaženo telo Elisabet Short, kasnije prozvane Black Dahlia.
- 16. 1. - Vincent Auriol postaje prvi predsednik Francuske Četvrte republike.
- 19. 1. - Izbori u Poljskoj, Demokratski blok (komunisti, socijalisti i dr.) zvanično dobija 80 % glasova, na osnovu čega preuzimaju vlast krajem meseca.
Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]
- 2. 2. - Osnovano Oblasno narodno pozorište u Zaječaru, danas Pozorište "Zoran Radmilović".
- 3. 2. - U Jukonu izmereno -63 °C, najniža temperatura u Severnoj Americi.
- 5. 2. - Komunista Bolesław Bierut postaje predsednik Poljske.
- 5. 2. - Zemljotres kod Prizrena.
- 10. 2. - Pariški mirovni ugovor između Saveznika i nekih gubitnika (Italija, Mađarska, Rumunija, Bugarska, Finska). Italija predala veći deo Istre Jugoslaviji, gradove Rijeka i Zadar, kao i otoke Cres, Lošinj, Lastovo i Palagruža. Ustanovljen Slobodni Teritorij Trsta sa dve zone. Istarski egzodus Talijana.
- 10. 2. - U Puli ubijen britanski brigadir De Winton, počinilac je žena iz komiteta odlazećih Italijana.
- 12. 2. - Christian Dior predstavlja The "New Look" u ženskoj modi.
- 17. 2. - Hladni rat: Glas Amerike emituje program u SSSR.
- 20. 2. - U sklopu projekta Hermes američka vojska raketom V-2 šalje voćne mušice kao prve životinje u svemir.
- 21. 2. - Protestna nota vlade FNRJ Kontrolnom savetu za Austriju o pograničnim incidentima na jugoslovensko-austrijskoj granici.
- 21. 2. - Edwin Land u Njujorku predstavio prvu instant ("Polaroid") kameru.
- 23. 2. - Osnovana Međunarodna organizacija za standardizaciju.
- 25. 2. - I formalno ukinuta nemačka država Pruska.
- 28. 2. - Incident 228 (ili Masakr 228) na Tajvanu - Kuomintang ugušio pobunu od prethodnog dana.
- februar - Dva zajednička sovjetsko-jugoslovenska preduzeća.
Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]
- 4. 3. - Sastanak Politbiroa CK KPJ sa rukovodstvom CK KP Srbije - Blagoje Nešković kritikovan zbog rezervisanosti prema petogodišnjem planu i "oportunizma u ostvarivanju otkupa" (smanjivanje količina).
- 4. 3. - Ugovor iz Dankerka između V.Britanije i Francuske - savez u slučaju nemačkog napada.
- 8. 3. - Ukazom Predsedništva Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ oduzeto državljanstvo i konfiskovana celokupna imovina kralja Petra II Karađorđevića (proglašeno ništavnim 2015.).
- 9. 3. - Jugoslavija preko SAD traži pomoć u žitu.
- 10. 3. - 24. 4. - Četvrti sastanak Veća inostranih ministara četiri sile u Moskvi - američki državni sekretar George Marshall zaključio da Sovjeti odugovlače, odlučuje se za pomoć Evropi[3].
- 12. 3. - Američki predsjednik Truman iznio je svoju doktrinu pred Kongresom SAD-a - vojno-ekonomska pomoć vredna 400 miliona dolara Grčkoj i Turskoj protiv komunističkog nadiranja (odgovarajući zakon potpisan 22. 5.).
- 13. 3. - U Crnoj Gori ubijen zelenaški odmetnik Krsto Popović.
- 13. 3. - 19. dodjela Oscara: najbolji film je The Best Years of Our Lives, ukupno sedam nagrada.
- 15. 3. - Međuverski sukobi u Pendžabu, Britanska Indija.
- 28. 3. - Ekspoze ministra unutrašnjih poslova Rankovića Narodnoj skupštini: zapadni saveznici prikrivaju ratne zločince.
- 29. 3. - Malgaški ustanak na Madagaskaru protiv francuske vlasti.
- 31. 3. - U iranskom Mahabadu obešeni lideri, prošle godine ugušene, kurdske Mahabadske republike.
April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 4. - Dobrovoljnim omladinskim radom počela izgradnja pruge Šamac-Sarajevo.
- 1. 4. - Osnovan Jugoslovenski aerotransport (JAT).
- 1. 4. - Umro grčki kralj Đorđe II, nasleđuje ga brat Pavle (do 1964).
- 1. 4. - Jackie Robinson potpisao za Brooklyn Dodgers-e (igra od 15. 4., kao prvi crnac u modernom Major League Baseball-u.
- april - Blagoje Nešković, čelnik srpske vlade i partije, kritikuje pokrajinski komitet Vojvodine u vezi otkupa, na isti način na koji je i sam kritikovan 4. marta.
- 16. 4. - Katastrofa u Teksas Sitiju: eksplozija 2.300 tona amonijevog nitrata izaziva smrt 581 osobe.
- 18. 4. - Obešen monsinjor Jozef Tiso, lider nezavisne Slovačke tokom rata.
- 18. 4. - Britanci pokušavaju da detonacijom 6700 tona eksploziva unište nemačko ostrvo Helgoland.
- 20. 4. - Frederik IX je novi kralj Danske (do 1972)
- 27. 4. - Narodna skupština donela prvi Petogodišnji plan (Zakon o petogodišnjem planu razvitka narodne privrede FNRJ u godinama 1947 – 1951) sa određenim ciljevima proizvodnje (ubrzana industrijalizacija i centralna akumulacija). Jedini sa primedbama Dragoljub Jovanović, lider predratnih zemljoradnika.
- 28. 4. - Akcija "Visla": usled aktivnosti Ukrajinske ustaničke armije, poljske vlasti pribegavaju prinudnom preseljavanju ukrajinske manjine sa jugoistoka zemlje.
- 29. 4. - Premijerno prikazana Slavica, prvi posleratni film jugoslavenske kinematografije.
Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 5. - Masakr kod Portella della Ginestre: Banda Salvatore Giuliano-a (ili u nju infiltrirani mafiozi) ubila 11 učesnika prvomajske parade kod mesta Portella Della Ginestra, Sicilija.
- 3. 5. - Stupio na snagu Ustav Japana - car Japana ima čisto ceremonijalnu ulogu, odbacuje se pravo na rat.
- 17. 5. - Dragoljub Jovanović uhapšen pod optužbom za "špijunažu" (u oktobru osuđen na devet godina zatvora).
- 22. 5. - Hladni rat: Trumanova doktrina - dodeljeno 400 miliona dolara pomoći za borbu protiv komunizma u Grčkoj i Turskoj.
- 23. 5. - Istraživačka komisija UN optužila Jugoslaviju, Albaniju i Bugarsku za mešanje u Grčki građanski rat.
- 30. 5. - Otvoren Vojvođanski muzej u Novom Sadu.
- maj - Komunisti izbačeni iz vlada Italije i Francuske.
- maj - Glavna burmanska partija, Antifašistički savez narodne slobode, prihvatio nacrt ustava; njen lider Aung San tvrdi da je za uzor imao ustav Jugoslavije i SSSR.
Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 5. 6. - Američki državni sekretar George Marshall drži govor na Univerzitetu Harvard u kome izlaže Plan obnove Evrope ("Maršalov plan", deluje od aprila 1948).
- 5. 6. - Bugarski antikomunistički političar Nikola Petkov uhapšen u Parlamentu (obešen 23. 9.).
- 7. 6. - Akcija 10. 4.: prva ustaška grupa (Božidar Kavran) ulazi u FNRJ, postaće žrtve Udbine Operacije Gvardijan.
- 23. 6. - Prevazilaženjem predsedničkog veta u SAD donet Taft–Hartleyev zakon, kojim se nadgledaju sindikalne aktivnosti.
- 24. 6. - Kenneth Arnold-ovo opažanje NLO-a u državi Vašington, SAD - prvo o kome se široko izveštavalo i prvi put upotrebljen izraz "leteći tanjir".
- 25. 6. - U Srbiji osnovan Republički zavod za zaštitu spomenika kulture.
- 26. 6. - Grčka se obratila Savetu Bezbednosti UN zbog kršenja mira od strane Jugoslavije, Bugarske i Albanije (izveštaj Anketne komisije UN nepovoljan za Jugoslaviju).
Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- jun/jul - Roswellski NLO incident.
- 7. 7. - Izveštaj Johna Cabota, otpravnika poslova u beogradskoj ambasadi - nesporazumi Jugoslavije sa Sovjetima neminovni (prolazi nezapaženo).
- 8. 7. - Počeo proces protiv sedmorice "špijuna-obaveštajaca" u Beogradu - američka Služba za registrovanje grobova kontaktirala sa ostacima četnika radi sakupljanja informacija, za šta im je dala malu količinu oružja (vojnik Walter Florek), službenik ambasade SAD Borivoje Pantelić osuđen na smrt[4].
- 8. 7. - U Nirnbergu počinje tzv. Talačko suđenje, ili "Jugoistočni slučaj", jer se sudi nemačkim generalima za uzimanja talaca i streljanja na Balkanu (traje do februara 1948).
- 10. 7. - Čehoslovačka vlada pod Staljinovim pritiskom odustaje od odlaska na Parisku konferenciju.
- 12. 7. - Pariska konferencija u vezi Maršalovog plana, istočne zemlje (među kojima i FNRJ) odbijaju, ili od Sovjeta prinuđene da odbiju.
- 15. 7. - U Zagrebu, Čehoslovačka pobedila Jugoslaviju u zonskom finalu Davis Cupa 4:0; poslednji meč nije odigran jer su gledaoci napravili nerede, uvređeni češkom zamenom povređenog tenisera.
- jul - U Bosni uhvaćen i ubijen četnički komandant Cvijetin Todić.
- 18. 7. - Brod SS Exodus sa 4500 Jevreja stigao iz Francuske do blizu Palestine, ali Britanske vlasti ne dozvoljavaju iskrcavanje.
- 26. 7. - Sa Trga bana Jelačića, budući Trg Republike, uklonjen spomenik banu (vraćen 1990).
- 26. 7. - Predsednik SAD Hari Truman potpisao Zakon o nacionalnoj sigurnosti (1947): departmani vojske i mornarice konsolidovani u Departman odbrane, stvoreni CIA, Veće nacionalne sigurnosti i Združeni načelnici štabova (stupilo na snagu 18.9.).
- jul - Kennanov članak "Izvori sovjetskog ponašanja" u časopisu Foreign Affairs, poznatiji kao "X-ov članak", smatra se "auto-kartom" Hladnog rata (→ Dugi telegram, Containment).
Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]
- 30. 7. - 1. 8. - Bledski sporazumi Tito — Dimitrov - priprema carinske unije, zamišljena Balkanska federacija, oproštene bugarske reparacije (ionako skoro simbolične).
- 7. 8. - Na arhipelagu Tuamotu završeno 101-dnevno putovanje Thor Heyerdahl-ovog splava Kon-Tiki istočnim Pacifikom.
- 8. 8. - Počelo prokopavanje kanala Dunav-Tisa-Dunav.
- 12. 8. - Završen "Nagodetov proces", suđenje grupi slovenačkih intelektualaca - trojica osuđena na smrt (Črtomir Nagode, Boris Furlan i Ljubo Sirc [zadnjoj dvojici promenjeno u zatvor]).
- 15. 8. -
Indija i
Pakistan nezavisni od britanske vlasti (Pakistan slavi 14.8.) - počinje krvava Podela Indije.
- 22. 8. - Delegacija američkih protestantskih sveštenika tvrdi da u Jugoslaviji vlada sloboda religije.
- 24. 8. - Rulja u istarskom Lanišću ubila sveštenika Mira Bulešića i teško povredila monsinjora Jakoba Ukmara (Bulešić proglašen blaženikom 2013.).
- 27. 8. - Sledovanje hleba u Francuskoj smanjeno na 200 grama, neredi u nekim gradovima.
- 31. 8. - Proizveden prvi domaći penicilin u zemunskoj "Galenici".
- 31. 8. - Izbori u Mađarskoj, komunisti prvi, ali sa samo 22,3 % glasova.
Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]
- 15. 9. - Stupa na snagu mirovni ugovor sa Italijom, savezničke snage napuštaju Pulu (JA ulazi 16.), povučena linije Tršćanske zone, neredi u Trstu, Jugoslavija preuzima bivše italijanske teritorije.
- 22-27. 9. - Osnivački sastanak Informbiroa u Šklarskoj Porembi kod Vroclava, Poljska. Prisutno devet partija, doneta Deklaracija koja ističe da je u toku borba između imperijalističkog (SAD) i antiimperijalističkog (SSSR) tabora. Za sedište organizacije određen Beograd.
- 25. 9. - Na Međunarodnom sudu za ratne zločine japanski car Hirohito oslobođen je svake krivnje za rat.
- 30. 9. - U Beogradu osnovan Savez udruženja boraca Narodnooslobodilačkog rata (SUBNOR).
- septembar - Jugoslavija odbila Maršalov plan.
- septembar - Drugi kongres Narodnog fronta Jugoslavije, Tito: postojanje predratnih buržujskih stranaka neopravdano.
Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 10. - SAD priznale bugarsku vladu i uspostavile diplomatske odnose, samo 8 dana nakon pogubljenja Nikole Petkova.
- 2. 10. - Osnovana Baletska škola "Lujo Davičo" u Beogradu.
- 3. 10. - Zbog incidenta od 24.8., u Pazinu osuđen sveštenik Stepan Ček na šest godina i msr. Jakob Ukmar na mesec dana (već odležao) zbog "provokacije". Ubice sveštenika osuđene na tri odn. pet meseci.
- 5. 10. - U Varšavi formalno osnovan Informbiro, sa sedištem u Beogradu i zadatkom "razmene iskustava i, u slučaju potrebe, koordinacije delatnosti komunističkih partija na osnovu uzajamne saglasnosti".
- 7. 10. - Dragoljub Jovanović, lider Zemljoradničke stranke i bivši saveznik KPJ, osuđen na devet godina zatvora; istovremeno i HSS-ovac Franjo Gaži na pet godina (političke krivice).
- 11. 10. - Jugoslavija prekinula odnose sa Čileom, nakon što su odatle proterana dvojica jugoslovenskih zvaničnika kao "deo opšte-hemisferske komunističke mreže".
- 14. 10. - Čak Jeger prvi put ikad probio zvučni zid, raketnim avionom Bell X-1.
- 21. 10. - Rezolucija 109 Generalne skupštine Ujedinjenih nacija: pozivaju se Albanija, Bugarska i Jugoslavija da ne pomažu gerilu u Grčkoj, osniva se Specijalna komisija sa sedištem u Solunu (radi od decembra).
- 21. 10. - Počinje Indo-pakistanski rat 1947 u Kašmiru - prvi od četiri rata između dve nacije (do 1999).
- 27. 10. - Crveni strah: Počinje saslušavanje osoba iz filmske industrije pred Parlamentarnim komitetom za neameričke aktivnosti povodom veza sa KP SAD - Holivudska desetorica odbijaju saradnju (vidi 25.11.).
- 28. 10. - Osnovan Gradski zavod za zdravstvenu zaštitu u Beogradu.
- 30. 10. - Ustanovljen Generalni sporazum o carinama i trgovini (GATT), prethodnik Svetske trgovinske organizacije.
Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]
- 2. 11. - Howard Hughes prvi i jedini put poleteo svojim džinovskim avionom Hughes H-4 Hercules (Spruce Goose - "Smrčeva guska").
- 10. 11. - Hapšenje četvorice radnika čeličane u Marseju dovodi do komunističkih nereda koji se šire i na Pariz.
- 15. 11. - Parlament u Mađarskoj prinuđen da preda ovlašćenja vladi.
- 16. 11. - Puštena u saobraćaj pruga Šamac-Sarajevo (gradili je omladinci iz Jugoslavije i još 42 zemlje).
- 16. 11. - Britanci počinju povlačenje vojske iz Palestine.
- 20. 11. - Robert Schuman postao novi francuski premijer, prinuđen je da pozove rezerviste za smirivanje rudara.
- 25. 11. - Waldorfska izjava kojom se vodeći holivudski studiji, okupljeni u Filmsko udruženje Amerike, obavezuju da više neće angažirati ljevičare iz tzv. Holivudske desetorice; taj datum predstavlja početak Holivudske crne liste.
- 25. 11. - Parlament Novog Zelanda ratifikovao Westminsterski statut, koji ovom dominionu daje suverenost.
- 27. 11. - U Evksinogradu kod Varne Ugovor o prijateljstvu, saradnji i uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Bugarske (tekst sastavljen još 1.8.).
- 27. 11. - Policija u Parizu zauzela uredništva komunističkih listova.
- 28. 11. (29. 11.?) - Prva izvedba Hristićevog baleta "Ohridska legenda" u Narodnom pozorištu u Beogradu.
- 28. 11. - Potpisan jugoslovensko-italijanski trgovinski ugovor.
- 29. 11. - Generalna skupština UN predlaže podelu Palestine na arapsku i jevrejsku državu i izdvojeni Jerusalim (u odnosu oko 43:56:1 %) - Arapi odbacuju plan, Jugoslavija uzdržana.
- 30. 11. - Prvo finale Kupa Jugoslavije u fudbalu (Kup maršala Tita): Partizan - Naša krila (Zemun) 2:0.
- 30. 11. - Počinje građanski rat u mandatnoj Palestini (koji sledećeg maja prelazi u Arapsko-izraelski rat 1948).
Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]
- 3. 12. - U Francuskoj, ekspresni voz Paris-Tourcoing izbačen iz šina uz 21-og poginulog - optuženi komunistički štrajkači koji su mislili da voz prevozi vojsku; sutradan preduzete vanredne mere u zemlji.
- 4. 12. - Bugarska ima novi ustav, tzv. Dimitrovljev.
- 9. 12. - Francuski sindikati opozvali generalni štrajk i nastavili pregovore sa vladom.
- 14. 12. - Osnovano Udruženje bibliotekara Srbije.
- 22. 12. - Bardeen, Brattain i Shockley predstavili prvi praktičan elektronski tranzistor.
- 24. 12. - Probni let MiG-15.
- 24. 12. - Uredbom o zabrani privatnih akcionarskih društava ugašeno preduzeće "Aeroput".
- 30. 12. - Rumunski kralj Mihai I abdicira pod pritiskom komunističke vlade, koja proglašava narodnu republiku.
- decembar - Državni ugovor Albanije i Bugarske - znaci nezavisnosti Albanije (Envera Hodže) od Jugoslavije.
- decembar - Ugovor o uzajamnoj pomoći Jugoslavije i Mađarske (istog meseca i sa Rumunijom).
- decembar - Grčki građanski rat: Grčki komunisti formirali Privremenu demokratsku vladu, na čelu Markos Vafijadis.
Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]
- U Beogradu: rekonstrukcija Terazija, gradnja Filmskog grada, ILR u Železniku, Pionirska pruga u Košutnjaku (takođe i u zagrebačkom Maksimiru).
- Osnivački kongres Saveza likovnih umetnika Jugoslavije u Zagrebu.
- U Beogradu sedišta Informbiroa i Panslovenskog pokreta.
- Sjedinjene Države ne dozvoljavaju putovanje svojih građana u Jugoslaviju, zbog teškoća svojih diplomatskih službenika da zaštite američke građane u toj zemlji (jedina zemlja pod takvom zabranom 1947.).
- Otkriveni prvi Svici sa Mrtvog mora.
- Dizajniran "Kalašnjikov" AK-47.
- Svetozar Gligorić osvojio panslovenski šahovski turnir u Varšavi.
1947. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]
- Rukovodstvo FNRJ:
- Predsednik Prezidijuma Narodne Skupštine: Ivan Ribar
- Predsednik Vlade: Josip Broz Tito (takođe i Generalni sekretar KPJ)
- Predsednik Narodne skupštine: Vladimir Simić
- Nove države (Slobodni Teritorij Trsta je 1954 faktički podeljen između Italije i Jugoslavije):
Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]
Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 1. - Vladimir Titov, kosmonaut
- 6. 1. - Nebojša Đukelić, filmski kritičar i reditelj, novinar († 1996)
- 8. 1. - David Bowie, britanski rock muzičar i glumac († 2016)
- 10. 1. - Slobodanka Šobota, akademski slikar († 2004)
- januar - Miloš Vasić (novinar)
- 18. 1. - Takeshi Kitano, režiser, glumac
- 18. 1. - Tomislav Marijan Bilosnić, hrvatski književnik
- 24. 1. - Michio Kaku, fizičar
- 25. 1. - Milan Marinković Cile, srpski slikar
Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]
- 2. 2. - Farrah Fawcett, američka glumica († 2009.)
- 3. 2. - Paul Auster, američki književnik i režiser
- 4. 2. - Dan Quayle, potpredsednik SAD
- 8. 2. - Ljubiša Ristić, pozorišni reditelj i kritičar
- 9. 2. - Carla del Ponte, glavna tužiteljica Haaškog suda
- 10. 2. - Louise Arbour, glavna tužiteljica Haaškog suda
- 11. 2. - Irinej Bulović, episkop bački
- 13. 2. - Bogdan Tanjević, košarkaš i trener
- 19. 2. - Jackie Curtis, američka glumica i spisateljica
- 27. 2. - Ejub Štitkovac, novinar, književnik, publicista († 2006)
- 28. 2. - Miroljub Labus, srpski ekonomista, profesor i političar
Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]
- 7. 3. - Želimir Puljić, hrvatski biskup
- 14. 3. - Dževdet Sarač, bosanskohercegovački književnik
- 19. 3. - Glenn Close, glumica
- 20. 3. - John Boswell, američki istoričar
- 25. 3. - Elton John, britanski muzičar
April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 5. 4. - Gloria Macapagal-Arroyo, predsednica Filipina
- 6. 4. - John Ratzenberger, glumac
- 8. 4. - Tom DeLay, američki političar
- 11. 4. - Vuk Obradović, najmlađi general JNA, srpski političar († 2008)
- 12. 4. - Tom Clancy, pisac špijunski i vojnih romana († 2013)
- 12. 4. - David Letterman, TV voditelj
- 16. 4. - Kareem Abdul-Jabbar, košarkaš
- 18. 4. - Kathy Acker, američka spisateljica
- 18. 4. - James Woods, glumac
- 21. 4. - Iggy Pop, rok-muzičar
- 22. 4. - Goran Paskaljević, filmski reditelj
- 25. 4. - Zoran Bogavac, novinar i publicista († 2006)
- 25. 4. - Johan Cruijff, fudbaler, trener († 2016)
- 27. 4. - Irfan Horozović, bosankohercegovački dramatičar
Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 5. - Enes Kišević, bosanskohercegovački književnik i glumac
- 5. 5. - Vojkan Borisavljević, kompozitor, aranžer, dirigent, muzički urednik i producent
- 12. 5. - Michael Ignatieff, kanadski istoričar, političar
- 19. 5. - Džemaludin Alić, bosanski književnik
- 27. 5. - Branko Oblak, fudbaler
Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 6. - Jonathan Pryce, glumac
- 1. 6. - Ronnie Wood, član Rolling Stones-a
- 4. 6. - Viktor Klima, austrijski političar
- 5. 6. - Borka Pavićević, dramaturg, direktor Centra za kulturnu dekontaminaciju
- 5. 6. - Laurie Anderson, umetnica, kompozitorka, muzičarka
- 6. 6. - David Blunkett, britanski političar
- 9. 6. - Gordana Jevtović-Minov, operska pevačica-sopran († 2007)
- 14. 6. - Ljubiša Pavković, harmonikaš
- 17. 6. - Blaž Kraljević, komandant HOS-a u BiH, general Armije RBiH († 1992)
- 19. 6. - Jagoda Kaloper, glumica († 2016)
- 18. 6. - Vesna Pećanac, glumica
- 21. 6. - Širin Ebadi, iranska aktivistkinja, nobelovka za mir
- 22. 6. - Pete Maravich, košarkaš
- 22. 6. - Jerry Rawlings, predsednik Gane
Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 2. 7. - Larry David, glumac, scenarista, producent
- 8. 7. - Mehmed Alagić, general Armije RBiH († 2003)
- 9. 7. - O. J. Simpson, igrač amer. fudbala, glumac
- 17. 7. - Camilla, Duchess of Cornwall, supruga Charlesa, princa od Walesa
- 19. 7. - Brian May, gitarista Queen-a
- 20. 7. - Carlos Santana, meksički rock glazbenik
- 20. 7. - Mile Mrkšić, general, haški osuđenik († 2015)
- 24. 7. - Predrag Ejdus, glumac
- 27. 7. - Boris Bradić, hrvatski rukometaš
- 30. 7. - Arnold Schwarzenegger, austrijsko-američki glumac i političar
Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]
- 6. 8. - Mohammad Najibullah, predsednik Afganistana († 1996)
- 10. 8. - Anwar Ibrahim, malezijski političar
- 14. 8. - Enes Duraković, bosanskohercegovački književni historičar i esejist
- 14. 8. - Danielle Steel, spisateljica
- 23. 8. - Goran Sultanović, glumac
- 24. 8. - Paulo Coelho, brazilski književnik
Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]
- 6. 9. - Jane Curtin, glumica
- 14. 9. - Sam Neill, glumac
- 15. 9. - Jovo Toševski, prof. Medicinskog fakulteta u Kg.
- 19. 9. - Mate Granić, hrvatski političar
- 21. 9. - Stephen King, književnik
- 26. 9. - Lynn Anderson, country-pjevačica († 2015)
- 27. 9. - Dick Advocaat, fudbaler, trener
- 27. 9. - Meat Loaf, rok-muzičar, glumac
- 28. 9. - Sheikh Hasina, premijerka Bangladeša
- 30. 9. - Marc Bolan, frontman T-Rex-a († 1977)
Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]
- 5. 10. - Brian Johnson, pevač AC/DC
- 9. 10. - Jovan Zivlak, književnik i izdavač
- 9. 10. - France Gall, pevačica
- 14. 10. - Josip Peruzović, hrvač
- 16. 10. - Bob Weir, član The Grateful Dead
- 21. 10. - Darinka Jevrić, književnica († 2007)
- 24. 10. - Kevin Kline, glumac
- 26. 10. - Hillary Clinton, američka političarka
- 29. 10. - Richard Dreyfuss, glumac
- 31. 10. - Herman van Rompuy, belgijski političar i prvi predsjednik Evropske Unije
Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]
- 8. 11. - Nakib Abdagić, bosanskohercegovački književnik i glumac
- 13. 11. - Joe Mantegna, glumac
- 23. 11. - Alphons Orie, sudija ICTY
- 30. 11. - David Mamet, dramatičar
Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]
- 7. 12. - Oliver Dragojević, hrvatski pjevač
- 9. 12. - Tom Daschle, američki političar
- 10. 12. - Dragomir Brajković, književnik, novinar i urednik Radio Beograda († 2009)
- 14. 12. - Svetlana Bojković, srpska glumica
- 14. 12. - Dilma Rouseff, predsednica Brazila
- 15. 12. - Mihajlo Miša Blam, džez-muzičar i kompozitor († 2014)
- 16. 12. - Ben Cross, glumac
- 21. 12. - Paco de Lucía, flamenko gitarista († 2014)
- 22. 12. - Meddžida Kreso, bosanskohercegovačka političarka
- 29. 12. - Ted Danson, glumac
Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]
- Stjepan Tomaš, hrvatski književnik
Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]
Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]
- 12. 1. - Zdenko Blažeković, lider Ustaške mladeži (* 1915)
- c. 15. 1. - Elisabet Short, Black Dahlia (* 1924)
- 24. 1. - August Meyszner, nemački general, ratni zločinac (* 1886)
- 30. 1. - Dubravko Dujšin, hrvatski glumac (* 1894.)
- 25. 1. - Al Capone, kriminalac (* 1899)
- 3. 2. - Petar Živković, general i političar (* 1879)
- 5. 2. - Hans Fallada, njemački književnik (* 1873.)
- 10. 2. - Vasa Stajić, filozof i pisac, predsednik Matice srpske (* 1878)
- 19. 2. - Adalbert Lontschar, nemački general, ratni zločinac (* 1885)
- 20. 2. - Viktor Gutić, ustaški funkcioner (* 1901)
- 26. 2. - Alexander Löhr, nemački general, ratni zločinac (* 1885)
- 13. 3. - Rako Mugoša, narodni heroj (* 1920)
- 13. 3. - Krsto Popović, crnogorski odmetnik (* 1881)
- mart - Braća Collyer, njujorški pustinjaci
April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]
- 1. 4. - Đorđe II Grčki (* 1890)
- 7. 4. - Henry Ford, osnivač proizvođača automobila Ford Motor Company (* 1863.)
- 14. 4. - Petar Bajalović, arhitekta (* 1876)
- 16. 4. - Rudolf Höss, komandant Aušvica (* 1901)
- 18. 4. - Jozef Tiso, šef bivše slovačke države pod nemačkim okriljem (* 1887)
- 20. 4. - Christian X, kralj Danske (* 1870)
- 24. 4. - Willa Cather, američka spisateljica (* 1873)
- 17. 5. - Seabiscuit, trkački konj (* 1933)
- 29. 5. - Franz Böhme, nemački general, ratni zločinac (* 1885)
- 30. 5. - Georg von Trapp, pomorski oficir, glava "raspevane" porodice (* 1880)
- 7. 6. - Mehmed Alajbegović, političar u NDH (* 1906)
- 7. 6. - Osman Kulenović, političar u NDH (* 1889)
- 13. 6. - Slavko Kvaternik, maršal NDH (* 1878)
- 20. 6. - Bugsy Siegel, gangster (* 1906)
Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]
- jul - Cvijetin Todić, četnički komandant (* 1910)
- 17. 7. (pretpostavka) - Raoul Wallenberg, švedski diplomata i humanitarac (* 1912)
- 19. 7. - Aung San, osnivač moderne Burme (* 1915)
- 21. 7. - Žanka Stokić, glumica (* 1887)
- 5. 8. - Bogdan Gavrilović, srpski matematičar, raniji predsednik akademije (* 1864)
- 8. 8. - Anton Denjikin, ruski carski general (* 1872)
- 12. 8. - Albert Bazala, hrvatski filozof i političar (* 1877)
- 22. 8. - Jezdimir Dangić, četnički komandant (* 1897)
- 24. 8. - Miroslav Bulešić, hrvatski svećenik i mučenik (* 1920.)
- 29. 8. - Manolete, toreador (* 1917)
- 9. 9. - Ananda Coomaraswamy, filozof (* 1877)
- 20. 9. - Fiorello La Guardia, bivši gradonačelnik Njujorka (* 1882)
Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]
- 4. 10. - Max Planck, njemački fizičar (* 1858.)
- 30. 11. - Ernst Lubitsch, filmski režiser (* 1892)
- 1. 12. - Aleister Crowley, okultista, mistik (* 1875)
- 1. 12. - G. H. Hardy, matematičar (* 1877)
- 14. 12. - Stanley Baldwin, bivši britanski premijer (* 1867)
- 17. 12. - Johannes Nicolaus Brønsted, fizikohemičar (* 1879)
- 20. 12. - Heinrich Dankelmann, komandant okupirane Srbije (* 1889)
- 28. 12. - Vittorio Emanuele III od Italije, bivši kralj (* 1869)
- ? - Branko Ve Poljanski (Branislav Micić), umetnik zenitista (* 1897)
- ? - Andrija Radović, crnogorski političar (* 1872)
- ? - Aca Stanojević, srpski političar (* 1852)
- ? - Aleksandar Cincar-Marković, ministar ino. poslova u vreme pristupanja Trojnom paktu (* 1889)
Nobelova nagrada za 1947. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]
- Fizika: Edward Victor Appleton (istraživanje fizike gornje atmosfere, naročito za otkriće tzv. Appletonovog sloja)
- Kemija: Robert Robinson (istraživanje biljnih produkata od biološkog značaja, naročito alkaloida)
- Fiziologija i medicina: Carl Ferdinand Cori, Gerty Theresa Cori (otkriće toka katalitičke konverzije glikogena, → Korijev ciklus) i Bernardo Alberto Houssay (otkriće uloge koju igra hormon prednjeg pituitarnog režnja u metabolizmu šećera)
- Književnost: André Gide (sveobuhvatno i umetnički značajno pisanje, u kojem su ljudski problemi i stanje predstavljeni s neustrašivom ljubavlju prema istini i oštrim psihološkim uvidom)
- Mir: Friends Service Council (FCS) i American Friends Service Comittee (AFSC) (pionirski rad u međunarodnom mirovnom pokretu i humanitarni rad bez obzira na rasu ili nacionalnost)
Reference[uredi - уреди | uredi izvor]
- ↑ ((de)) Hungerwinter 1946/47, ndr.de
- ↑ Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 194
- ↑ CNN - Cold War, Episode 3 on web.archive.org
- ↑ Jakovina, p. 197
Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]
- Collier's Year Book za 1947. (Microsoft Encarta 2004)
- Return to Diversity, A Political History of East Central Europe Since World War II, Joseph Rothschild & Nancy M. Wingfield