Guam
|
|||||
|
|||||
Dewiza: (angielski) Where America's Day Begins | |||||
Hymn: Stand Ye Guamanians | |||||
![]() |
|||||
Język urzędowy | angielski, czamorro | ||||
Stolica | Hagåtña | ||||
Status terytorium | terytorium nieinkorporowane | ||||
Zależne od | Stanów Zjednoczonych | ||||
Głowa terytorium | prezydent Barack Obama | ||||
gubernator | gubernator Eddie Calvo | ||||
Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
544[1] km² 0% |
||||
Liczba ludności (2014) • całkowita • gęstość zaludnienia |
161 001[1] 296 osób/km² |
||||
Jednostka monetarna | dolar amerykański (USD) | ||||
Rok utworzenia | wydzielenie z Filipin 1898 |
||||
Strefa czasowa | UTC +10 | ||||
Kod ISO 3166 | GU/GUM/316 | ||||
Domena internetowa | .gu | ||||
Kod telefoniczny | +1 671 | ||||
Guam (Terytorium Guamu) – wyspa w południowej części archipelagu Marianów, w Mikronezji, terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki, stolica Hagåtña (Agana).
Spis treści
Ustrój polityczny[edytuj]
Guam jest terytorium zależnym od USA. Rządy sprawuje gubernator wybierany w wyborach powszechnych. Prawo głosu mają obywatele w wieku powyżej 18 lat. Guamczycy są obywatelami USA, jednak nie mogą głosować w wyborach prezydenckich.
Główne partie polityczne:
- Partia Demokratyczna (DP),
- Ludowy Sojusz Postępowy (PPA).
Święto narodowe: Dzień Odkrycia Guamu, pierwszy poniedziałek marca (1521).
Geografia[edytuj]
Wyspa pochodzenia wulkanicznego, otoczona rafami koralowymi, położona na północnym Pacyfiku, pomiędzy Hawajami a Filipinami 13°28′N 144°47′E/13,466667 144,783333. Jest to największa (541,3 km²) i najdalej wysunięta na południe wyspa archipelagu Marianów. Najwyżej położonym miejscem jest Mount Lamlam o wysokości 406 m n.p.m.. Długość linii brzegowej wynosi 125,5 km. Średnie roczne opady wynoszą ok. 2 000 mm, natomiast średnia roczna temperatura jest na stałym poziomie przez cały rok, która wynosi od +26 do +28 °C.
Podział administracyjny[edytuj]
Guam dzieli się na 19 okręgów:
- Agana Heights
- Agat
- Asan
- Barrigada
- Chalan Pago-Ordot
- Dededo
- Hagåtña
- Inarajan
- Mangilao
- Merizo
- Mongmong-Toto-Maite
- Piti
- Santa Rita
- Sinajana
- Talofofo
- Tamuning
- Umatac
- Yigo
- Yona
Historia[edytuj]
Wyspa została odkryta 6 marca 1521 roku przez Ferdynanda Magellana i nazwana przez niego Wyspą Złodziejską, gdyż mieszkańcy archipelagu nie znali pojęcia własności i wykradli ze statku część sprzętu. Kolonizację europejską zapoczątkowali hiszpańscy misjonarze, którzy przybyli na wyspę w 1668 roku. W 1898 roku po przegranej w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej, Hiszpania przekazała ją Stanom Zjednoczonym.
W czasie II wojny światowej została zdobyta 10 grudnia 1941 roku przez wojska japońskie. Okupacja wyspy trwała do 21 lipca 1944 roku, kiedy to została odbita przez Amerykanów, którzy wznieśli tu wielką bazę lotniczo-morską wykorzystywaną m.in. podczas wojny wietnamskiej. W roku 1950 dowództwo US Navy przekazało zarząd nad Guam Departamentowi Spraw Wewnętrznych, nadano wyspie nową konstytucję, powołano pochodzący z wyborów lokalny parlament, a mieszkańcom nadano obywatelstwo amerykańskie. Od tamtego czasu Guamczycy posiadają autonomię wewnętrzną, która w 1970 roku została rozszerzona.
Gospodarka[edytuj]
Podstawą gospodarki Guamu jest obsługa amerykańskich baz wojskowych oraz turystyka. Ludność zajmuje się także połowem ryb. Dobrze rozwinięte jest rolnictwo. Uprawia się tam kukurydzę, maniok, bataty, taro, kawę, kakao, trzcinę cukrową.
Problemem jest działalność gangów z Chin, Rosji, Japonii i Korei Południowej, które zajmują się praniem brudnych pieniędzy, handlem narkotykami, hazardem, prostytucją oraz przemytem ludzi[potrzebny przypis].
Dane statystyczne za lata 2001–2005 | |
struktura zatrudnienia: | – rolnictwo 26% – przemysł 10% – usługi 64% |
Produkt krajowy brutto (PKB): | 2,5 mld USD |
PKB na jednego mieszkańca: | 15 000 USD |
budżet: | – dochody: 319,6 mln USD – wydatki: 427,8 mln USD |
inflacja: | 2,5% |
ludność żyjąca poniżej progu ubóstwa: | 23,0% |
bezrobocie: | 11,4% |
elektryczność: | – produkcja: 1,764 mld kWh – konsumpcja: 1,641 mld kWh |
ropa naftowa: | – produkcja: 0 bar/d – konsumpcja: 16 000 bar/d |
gaz ziemny: | – produkcja: 0 mld m³ – konsumpcja: 0 mld m³ |
import: | 701 mln USD |
eksport: | 45 mln USD |
eksport (najważniejsi partnerzy): | Japonia:67,2% Singapur: 11,6% Wielka Brytania: 4,8% |
import (najważniejsi partnerzy): | Singapur: 50% Korea Południowa: 21,4 Japonia: 14% Hongkong: 4,6% |
Infrastruktura[edytuj]
Telekomunikacja[edytuj]
- Liczba aktywnych telefonów komórkowych: 98 000 (2004)
- Liczba telefonów stacjonarnych: 84 134 (2001)
- Liczba użytkowników internetu: 79 000 (2004)
Transport[edytuj]
- Liczba lotnisk: 5 (2006)
- Główny port lotniczy to Apra Harbor
Instalacje wojskowe USA[edytuj]
- Port Apra (ang. Apra Harbor) – jeden z największych portów między Hawajami i Filipinami. Może obsługiwać największe okręty amerykańskiej floty, w szczególności lotniskowce.
- Lotnisko Andersen (ang. Andersen Air Force Base) – duże lotnisko, przystosowane do bazowania ciężkich bombowców B-52.
Demografia[edytuj]
Populacja wyspy w lipcu 2008 wynosiła ok. 175,9 tys. osób. Zamieszkują tu następujące grupy etniczne: Mikronezyjczycy Czamorro (ludność rdzenna) 37,1%, Filipińczycy 26,3%, biali 6,5%, inni 30,1%. Dominującą religią jest katolicyzm (85%).
Języki którymi posługują się mieszkańcy wyspy to: angielski 38,3%, czamorro 22,2%, filipiński 22,2%, inne 17,8%.
VII 2008 | |
Liczba ludności | 175 877 |
Ludność według wieku | |
0 – 14 lat | 28,2% |
15 – 64 lat | 64,8% |
ponad 64 lata | 7,0% |
Wiek (mediana) | |
W całej populacji | 28,9 lat |
Mężczyzn | 28,7 lat |
Kobiet | 29,2 lat |
Przyrost naturalny | 1,373% |
Współczynnik urodzeń | 18,37 urodzeń/1000 mieszkańców |
Współczynnik zgonów | 4,65 zgonów/1000 mieszkańców |
Współczynnik migracji | brak danych |
Ludność według płci | |
przy narodzeniu | 1,06 mężczyzn/kobiet |
poniżej 15 lat | 1,07 mężczyzn/kobiet |
15 - 64 lat | 1,04 mężczyzn/kobiet |
powyżej 64 lat | 0,88 mężczyzn/kobiet |
w całej populacji | 1,04 mężczyzn/kobiet |
Umieralność noworodków | |
w całej populacji | 6,55 śmiertelnych/1000 żywych |
płci męskiej | 7,22 śmiertelnych/1000 żywych |
płci żeńskiej | 5,84 śmiertelnych/1000 żywych |
Oczekiwana długość życia | |
w całej populacji | 78,93 lat |
Mężczyzn | 75,86 lat |
Kobiet | 82,19 lat |
Rozrodczość | 2,55 urodzeń/kobietę |
Religia[edytuj]
Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[2][3]:
- Katolicyzm: 75%
- Protestantyzm: 17,7% (gł. zielonoświątkowcy)
- Brak religii: 1,7%
- Tradycyjne religie plemienne: 1,5%
- Inni chrześcijanie: 1,4% (gł. mormoni i Świadkowie Jehowy)
- Buddyzm: 1,1%
- Inne religie: 1,6%.
Kultura[edytuj]
Pomimo dominacji katolicyzmu, zachowały się jeszcze tradycyjne wierzenia i tabu. Podczas świąt często zakładane są tradycyjne maski ludu Chamorro. Atrakcją kulinarną wyspy jest potrawka z latających lisów, endemicznego gatunku nietoperzy (Pteropus mariannus).
Turystyka[edytuj]
Miejsca na wyspie, które warte są zwiedzania to m.in. Agana (stolica terytorium), Centrum Badawcze Regionu Mikronezji (Micronesian Area Research Center), Plaza de Espańa, Puntan dos Amantes, Lanchon Antigo, Merizo, Inarajan, Umatac.
Bibliografia[edytuj]
- Robert F. Rogers: Destiny's Landfall: A History of Guam. Honolulu: University of Hawaii Press, 1995. ISBN 978-0-8248-1678-0.
- Słownik geograficzny Hutchinsona. Joanna Dąbrowska (tłumaczenie) Tadeusz Słabczyński (redakcja i konultacja). Warszawa: Wydawnictwo EM, 1997. ISBN 83-86396-37-7.
Linki zewnętrzne[edytuj]
Przypisy
- ↑ a b CIA – The World Factbook
- ↑ Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
- ↑ Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-30].
|
|